Gujarat History (ગુજરાતનો ઇતિહાસ) MCQ Question Banks
Showing 45 curated MCQ test series question papers with authentic offline exam formatting.
રજવાડાઓનું વિલીનીકરણ અને મહાગુજરાત આંદોલન – કૃષ્ણકુમારસિંહજી, આરઝી હકુમત, ઇન્દુચાચા અને ૧ મે ૧૯૬૦ ગુજરાત સ્થાપના
દેશી રાજ્યોનું વિલીનીકરણ: ભાવનગરના મહારાજા કૃષ્ણકુમારસિંહજી (૧૫ જાન્યુઆરી ૧૯૪૮ - અખંડ ભારતમાં પોતાનું રાજ્ય સોંપનાર પ્રથમ રાજવી); જૂનાગઢ મુક્તિ અને 'આરઝી હકુમત' (સમળદાસ ગાંધી વડાપ્રધાન, મુક્ત સેના, ૯ નવેમ્બર ૧૯૪૭ જૂનાગઢ વિલીનીકરણ); સરદાર પટેલ દ્વારા સોમનાથ મંદિર પુનઃનિર્માણ સંકલ્પ; દ્વિભાષી મુંબઈ રાજ્ય (૧ નવેમ્બર ૧૯૫૬); મહાગુજરાત આંદોલન (૧૯૫૬-૧૯૬૦): ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક ('ઇન્દુચાચા' - મહાગુજરાત જનતા પરિષદ અધ્યક્ષ), ૮ ઓગસ્ટ ૧૯૫૬ શહીદ સ્મારક ગોળીબાર, શહીદ પૂનમચંદ, કૌશિક વ્યાસ; ૧ મે ૧૯૬૦ સાબરમતી આશ્રમ ખાતે પૂજ્ય રવિશંકર મહારાજના હસ્તે અલગ 'ગુજરાત રાજ્ય' નો શુભારંભ (પ્રથમ મુખ્યમંત્રી ડૉ. જીવરાજ મહેતા, પ્રથમ રાજ્યપાલ મહેંદી નવાઝ જંગ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પ્રાગૈતિહાસિક કાળ અને આદિમાનવ સંસ્કૃતિ – પુરાપાષાણ, મધ્યપાષાણ, નૂતનપાષાણ અને લાંઘણજ સંશોધન
ગુજરાતમાં પ્રાગૈતિહાસિક કાળના પુરાવા: સાબરમતી, મહી, ભાદર, હિરણ નદી ખીણમાંથી મળેલા પાષાણ યુગના ઓજારો; રોબર્ટ બ્રુસ ફૂટ (કોટ અને પેઢામલી સંશોધન); ડૉ. હસમુખ ધીરજલાલ સાંકળિયા (H.D. Sankalia) અને લાંઘણજ (મહેસાણા) મધ્યપાષાણ કાલીન માનવ કંકાલ & ગેંડાના અસ્થિ; તારંગા, રોજડી અને અમરેલીના પ્રાગૈતિહાસિક અવશેષો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
હડપ્પીય સભ્યતા અને લોથલ બંદર – ડોકયાર્ડ, નગરરચના, અગ્નિકુંડ, યુગ્મ સમાધિ અને એસ.આર. રાવ
લોથલ (સરગવાળા, ધોળકા તાલુકો, અમદાવાદ - ભોગાવો અને સાબરમતી સંગમ): એસ.આર. રાવ દ્વારા ઉત્ખનન (૧૯૫૪-૫૫); વિશ્વનું સૌથી પ્રાચીન કૃત્રિમ માનવનિર્મિત ડોકયાર્ડ (ગોદીવાડો); ભરતી નિયંત્રણ દરવાજા; યુગ્મ સમાધિ (જોડિયા કબર - સતી પ્રથાના સંભવિત પુરાવા); મણકા બનાવવાની ફેક્ટરી; અગ્નિકુંડ/યજ્ઞવેદીકાઓ; હાથીદાંતની માપપટ્ટી; શતરંજ જેવા પાસા અને ચોખાના દાણાના અવશેષો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
હડપ્પીય સભ્યતા અને ધોળાવીરા – ત્રિ-સ્તરીય નગર, જળસંચય પ્રણાલી, સાઇનબોર્ડ અને UNESCO વર્લ્ડ હેરિટેજ
ધોળાવીરા (કોટડા ટીંબો, ખદીરબેટ, ભચાઉ તાલુકો, કચ્છ - લૂણી/મનહર-માનસર નદી): જગતપતિ જોશી (૧૯૬૭-૬૮) અને આર.એસ. બિષ્ટ (૧૯૯૦) દ્વારા ઉત્ખનન; UNESCO વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ (૨૦૨૧ - ભારતની ૪૦મી સાઇટ); વિશિષ્ટ ત્રિ-સ્તરીય નગરરચના (સિટાડેલ/દુર્ગ, મધ્યમ નગર, નીચલું નગર); વિશ્વપ્રસિદ્ધ જળસંચય અને વરસાદી પાણી સંગ્રહ પ્રણાલી (Rainwater Harvesting); ૧૦ અક્ષરોનું શિલાલેખ સાઇનબોર્ડ; સ્ટેડિયમ/રમતગમતનું મેદાન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતના અન્ય હડપ્પીય સ્થળો – રંગપુર, દેસલપર, સુરકોટડા, શિકારપુર, રોજડી (શ્રીનાથગઢ), કુંતાસી અને પદમરી
રંગપુર (લીંબડી/ચૂડા, સુરેન્દ્રનગર - સુકભાદર નદી, ગુજરાતમાં શોધાયેલ પ્રથમ હડપ્પીય સ્થળ ૧૯૩૧ એમ.એસ. વત્સ); સુરકોટડા (રાપર, કચ્છ - જે.પી. જોશી, ઘોડાના અસ્થિ અને અંડાકાર કબર); દેસલપર (નખત્રાણા); શિકારપુર; રોજડી/શ્રીનાથગઢ (રાજકોટ); કુંતાસી (મોરબી - જેટી/બંદર); લાખાબાવળ અને આમરા (જામનગર); પ્રભાસ પાટણ (સોમનાથ); ભગતરાવ (કીમ નદી, ભરૂચ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પૌરાણિક ઇતિહાસ અને શ્રીકૃષ્ણ – આનર્ત, શર્યાતિ, રેવતક ગિરિ, દ્વારકા સ્થાપના અને પ્રભાસ દેહોત્સર્ગ
મનુના પુત્ર શર્યાતિ અને તેમના પુત્ર આનર્ત (ઉત્તર ગુજરાત - આનર્ત પ્રદેશ); રેવત રાજા અને રેવતી; ગિરનારનું પ્રાચીન નામ 'ઉજ્જયંત' અને 'રેવતક'; મથુરાથી યાદવોનું સ્થળાંતર; શ્રીકૃષ્ણ દ્વારા કુશસ્થળીના સ્થાને દ્વારકા/દ્વારાવતી નગરીની સ્થાપના; યાદવાસ્થળી અને ભાલકા તીર્થ (સોમનાથ - પારધીના બાણથી શ્રીકૃષ્ણનો દેહોત્સર્ગ); મહાભારત અને પુરાણોમાં ગુજરાતના સંદર્ભો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
મૌર્ય સામ્રાજ્ય અને ગુજરાત – ચંદ્રગુપ્ત મૌર્ય, પુષ્યગુપ્ત વૈશ્ય, સુદર્શન તળાવ અને ગિરનાર
ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યના સમયમાં ગુજરાત મૌર્ય સામ્રાજ્યનો ભાગ બન્યો; સૌરાષ્ટ્રના રાજ્યપાલ/સુબા પુષ્યગુપ્ત વૈશ્ય દ્વારા ગિરનાર (ગિરિનગર) ખાતે સુવર્ણસિક્તા અને પલાશિની નદી પર બંધ બાંધી ઐતિહાસિક 'સુદર્શન તળાવ' નું નિર્માણ; મૌર્ય કાલીન વહીવટી તંત્ર, મુદ્રાઓ અને વેપાર વાણિજ્ય ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સમ્રાટ અશોક અને ગિરનાર શિલાલેખ – તુષાસ્ફ, ૧૪ ધર્માજ્ઞાઓ, બ્રાહ્મી લિપિ, પ્રાકૃત ભાષા અને પ્રિન્સેપ
સમ્રાટ અશોકનો યવન સુબો તુષાસ્ફ (સુદર્શન તળાવમાંથી નહેરો કઢાવી); ગિરનારની તળેટીમાં અશોકનો ત્રિભાષી શિલાલેખ (૧૪ ધર્માજ્ઞાઓ, બ્રાહ્મી લિપિ અને પાલી/પ્રાકૃત ભાષા); ૧૮૨૨માં કર્નલ ટોડ દ્વારા શિલાલેખની શોધ; ૧૮૩૭માં જેમ્સ પ્રિન્સેપ દ્વારા લિપિ ઉકેલવી; ભગવાનલાલ ઇન્દ્રજી દ્વારા ચોક્કસ વાચન; અશોક કાલીન બૌદ્ધ ધર્મ પ્રચાર (થેર યોનક ધમ્મરક્ખિત) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
અનુ-મૌર્ય અને ઇન્ડો-ગ્રીક કાળ – મિનેન્ડર (મિલિન્દ), એપલોડોટસ અને ગુજરાતમાં ગ્રીક સિક્કાઓ
મૌર્ય સામ્રાજ્યના પતન પછી પશ્ચિમ ભારતમાં ઇન્ડો-ગ્રીક શાસકો (ડેમેટ્રિયસ, મિનેન્ડર/મિલિન્દ, એપલોડોટસ); ભરૂચ (ભૃગુકચ્છ/બારીગાઝા) અને સૌરાષ્ટ્રમાંથી મળેલા ઇન્ડો-ગ્રીક સિક્કાઓ; પેરીપ્લસ ઓફ ધ એરિથ્રિયન સી (Periplus of the Erythraean Sea) અને ટોલેમીના પ્રવાસ વર્ણનોમાં ગુજરાતના બંદરો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પશ્ચિમી ક્ષત્રપ કાળ (શક ક્ષત્રપ) – ચષ્ટન, રુદ્રદામા ૧લો, સુદર્શન તળાવ પુનઃનિર્માણ અને સુવિશાખ
પશ્ચિમી ક્ષત્રપ વંશ: ક્ષહરાત વંશ (ભૂમક, નહપાન) અને કાર્દમક વંશ (ચષ્ટન, જયદામા); રુદ્રદામા ૧લો (સૌથી પ્રતાપી ક્ષત્રપ શાસક, રાજધાની ઉજ્જૈન); ગિરનારનો શુદ્ધ સંસ્કૃત ગદ્ય શિલાલેખ (ઈ.સ. ૧૫૦); સુદર્શન તળાવ ભારે વરસાદ/વાવાઝોડાથી તૂટતાં પહેલવી સુબા સુવિશાખ દ્વારા પ્રજા પર કોઈપણ કર લાદ્યા વગર પોતાના ખર્ચે મજબૂત પુનઃનિર્માણ; શક સંવત (ઈ.સ. ૭૮) પ્રારંભ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ક્ષત્રપ કાલીન સંસ્કૃતિ, શિલ્પ અને બૌદ્ધ ગુફાઓ – ક્ષત્રપ સિક્કાઓ, ઉપકોટ, ખાપરા-કોડિયા અને સાણા ગુફાઓ
ક્ષત્રપ કાલીન સિક્કા પદ્ધતિ (ચાંદીના દ્રમ્મ સિક્કા, રાજાનું નામ અને વર્ષ); ગુજરાતમાં બૌદ્ધ ધર્મ અને ગુફા સ્થાપત્ય: જૂનાગઢ (ઉપકોટ, બાવા પ્યારે, ખાપરા-કોડિયા ગુફાઓ), તળાજા ગુફાઓ (ભાવનગર - એભલ મંડપ), સાણા વાંકિયા ગુફાઓ (ગીર સોમનાથ), કડિયા ડુંગર ગુફાઓ (ઝઘડિયા, ભરૂચ - સિંહ સ્તંભ), શામળાજી દેવની મોરી બૌદ્ધ સ્તૂપ અને બુદ્ધના અસ્થિ મંજૂષા ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુપ્ત સામ્રાજ્ય અને ગુજરાત – ચંદ્રગુપ્ત ૨જો વિક્રમાદિત્ય, સ્કંદગુપ્ત, પર્ણદત્ત, ચક્રપાલિત અને ચક્રધારી મંદિર
ચંદ્રગુપ્ત ૨જા 'વિક્રમાદિત્ય' દ્વારા શક ક્ષત્રપ રુદ્રસિંહ ૩જાનો પરાજય કરી ગુજરાતમાં ગુપ્ત સામ્રાજ્યની સ્થાપના (શકારી બિરુદ); કુમારગુપ્ત ૧લો; સ્કંદગુપ્ત અને હૂણોના આક્રમણ; સ્કંદગુપ્ત દ્વારા સૌરાષ્ટ્રના ગોપ્તા/રાજ્યપાલ તરીકે પર્ણદત્તની નિમણૂક; પર્ણદત્તના પુત્ર ચક્રપાલિત (નગરપતિ) દ્વારા ઈ.સ. ૪૫૬માં સુદર્શન તળાવનું ત્રીજી વાર સમારકામ અને તળાવના કિનારે ચક્રધારી વિષ્ણુ મંદિરનું નિર્માણ; ગુપ્ત સંવત (ઈ.સ. ૩૧૯) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
મૈત્રક વંશની સ્થાપના અને શાસકો – સેનાપતિ ભટ્ટાર્ક, ધરસેન, ધ્રુવસેન ૧લો અને મહારાજા શીલાદિત્ય ૧લો
ગુપ્ત સામ્રાજ્યના પતન સમયે ગુપ્ત સેનાપતિ ભટ્ટાર્ક દ્વારા ઈ.સ. ૪૭૦માં વલ્લભીપુર (વળા, ભાવનગર) ખાતે મૈત્રક વંશની સ્થાપના; મૈત્રક રાજધાની વલ્લભી; ધરસેન ૧લો, દ્રોણસિંહ (મહારાજા બિરુદ ધારણ કરનાર પ્રથમ), ધ્રુવસેન ૧લો; મહારાજા શીલાદિત્ય ૧લો 'ધર્માદિત્ય' (વિદ્યાપ્રેમી અને ધર્મ સહિષ્ણુ શાસક); મૈત્રક વંશનું રાજચિહ્ન 'નંદી' (વૃષભ) અને શૈવ ધર્મ અનુયાયી (પરમ માહેશ્વર) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વલ્લભી આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાપીઠ – બૌદ્ધ હીનયાન કેન્દ્ર, ગુણમતી-સ્થિરમતી આચાર્યો અને નાલંદા સાથે તુલના
વિશ્વપ્રસિદ્ધ વલ્લભી વિદ્યાપીઠ (રાજકુમારી દુદ્દા દ્વારા દુદ્દા મહાવિહારની સ્થાપના); હીનયાન બૌદ્ધ ધર્મ અને સર્વ વિદ્યાઓનું આંતરરાષ્ટ્રીય કેન્દ્ર; પ્રખ્યાત બૌદ્ધ પંડિતો ગુણમતી અને સ્થિરમતી; નાલંદા સાથે તુલનાત્મક મહત્વ; દેશ-વિદેશના વિદ્યાર્થીઓ માટે ઉચ્ચ શિક્ષણ; સ્નાતકોને રાજાના દરબારમાં ઉચ્ચ વહીવટી પદો; તાંબાના પતરાં (દાનશાસન તામ્રપત્રો) પર દાન આપવાની પ્રથા ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ચીની યાત્રી હ્યુઅન ત્સfilter (હ્યુ-એન-ત્સાંગ) અને ઇત્સિંગ – ગુજરાત મુલાકાત, ધ્રુવસેન ૨જો બાલાદિત્ય અને હર્ષવર્ધન
ચીની યાત્રી હ્યુઅન ત્સfilter (હ્યુ-એન-ત્સાંગ - ઈ.સ. ૬૪૦) ની વલ્લભી, ભરૂચ, આનંદપુર (વડનગર) અને સૌરાષ્ટ્રની ઐતિહાસિક મુલાકાત; સમ્રાટ હર્ષવર્ધન અને ધ્રુવસેન ૨જા 'બાલાદિત્ય' વચ્ચે યુદ્ધ અને સંધિ (હર્ષવર્ધનની પુત્રીના વિવાહ ધ્રુવસેન ૨જા સાથે); કનૌજની ધર્મ પરિષદ અને પ્રયાગ મહામોક્ષ પરિષદમાં ધ્રુવસેનની ઉપસ્થિતિ; ચીની યાત્રી ઇત્સિંગ (I-Tsing) ની મુલાકાત ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
મૈત્રક કાલીન જૈન ધર્મ પરિષદ, તામ્રપત્રો અને પતન – બીજી જૈન સભા, દેવર્ધિગણી ક્ષમાશ્રમણ અને આરબ આક્રમણ
ઈ.સ. ૫૧૨ (અથવા ૪૫૩) માં વલ્લભી ખાતે આચાર્ય દેવર્ધિગણી ક્ષમાશ્રમણની અધ્યક્ષતામાં યોજાયેલી 'દ્વિતીય જૈન ધર્મ સભા' (જૈન આગમોનું પુસ્તકસ્થ લિપિબદ્ધિકરણ); મૈત્રક કાલીન તામ્રપત્રોની વિશિષ્ટતાઓ (વલ્લભી સંવત); છેલ્લો શાસક શીલાદિત્ય ૭મો; ઈ.સ. ૭૮૮ માં સિંધના આરબ સુબા તામિમ/જુનૈદના આક્રમણ અને રંક રંકસેઠની ગદ્દારીથી વલ્લભીનું પતન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
અનુ-મૈત્રક કાલીન વંશો – ગારૂલક, સૈંધવ (ઘુમલી), ગુર્જર-પ્રતિહાર અને રાષ્ટ્રકૂટ સંઘર્ષ
પશ્ચિમ સૌરાષ્ટ્રમાં ગારૂલક વંશ (ઢંક/ઢાંક); પોરબંદર/બરડા ડુંગર વિસ્તારમાં સૈંધવ વંશ (રાજધાની ભૂતંબિલિકા/ઘુમલી - નવલખા મંદિર); દક્ષિણ ગુજરાતમાં લાટના ચાલુક્યો અને રાષ્ટ્રકૂટો (દંતિદુર્ગ, ગોવિંદ ૩જો, ધ્રુવ); ઉત્તર ગુજરાતમાં ગુર્જર-પ્રતિહારો (નાગભટ્ટ ૧લો, વત્સરાજ, મિહિર ભોજ); ગુજરાત પર વર્ચસ્વ માટે ત્રિ-પક્ષીય સંઘર્ષ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ચાવડા વંશનો ઉદય અને વનરાજ ચાવડા – જયશિખરી, પંચાસર પતન, મામા સુરપાળ અને અણહિલવાડ પાટણ સ્થાપના
પંચાસર (રાધનપુર) ના શાસક જયશિખરી ચાવડા પર કલ્યાણના રાજા ભુવડનું આક્રમણ અને જયશિખરીનું વીરગતિ પામવું; રાણી રૂપસુંદરી અને મામા સુરપાળ દ્વારા વનમાં વનરાજ ચાવડાનો ઉછેર; જૈન મુનિ શીલગુણસૂરિનું રક્ષણ અને આશીર્વાદ; વનરાજે સરસ્વતી નદીના કિનારે ઈ.સ. ૭૪૬ (વિક્રમ સંવત ૮૦૨) માં અણહિલવાડ પાટણની સ્થાપના કરી (મિત્ર અણહિલ ભરવાડના નામ પર); ચાંપાનેર નગરની સ્થાપના (મિત્ર ચાંપા વાણિયાના નામ પર) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ચાવડા વંશના ઉત્તરાધિકારીઓ અને અંત – યોગરાજ, ક્ષેમરાજ, સામંતસિંહ અને મૂળરાજ સોલંકીનું આગમન
વનરાજ ચાવડા પછીના શાસકો: યોગરાજ (ન્યાયપ્રિય શાસક, પુત્રો દ્વારા વિદેશી જહાજો લૂંટવા પર અન્ન-જળનો ત્યાગ), ક્ષેમરાજ, ભુવડ, રાહપ, વૈરસિંહ, રત્નાદિત્ય; ચાવડા વંશનો છેલ્લો નિર્બળ અને વિલાસી રાજા સામંતસિંહ; સામંતસિંહની બહેન લીલાદેવીના વિવાહ ચાલુક્ય રાજકુમાર રાજિ સાથે; સામંતસિંહના ભાણેજ મૂળરાજ સોલંકી દ્વારા ઈ.સ. ૯૪૨માં સામંતસિંહની હત્યા કરી સોલંકી વંશની સ્થાપના ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સોલંકી વંશ સ્થાપના અને મૂળરાજ ૧લો – રુદ્રમહાલય પ્રારંભ, સરસ્વતી તટે વિદ્વાનોનું વસવાટ અને ગ્રાહરિપુ યુદ્ધ
મૂળરાજ ૧લો (ઈ.સ. ૯૪૨-૯૯૫ - સોલંકી/ચાલુક્ય વંશનો સ્થાપક); સિદ્ધપુર (શ્રીસ્થલ) ખાતે સરસ્વતી નદી તટે ભવ્ય 'રુદ્રમહાલય' નું નિર્માણ કાર્ય શરૂ કરાવ્યું; ઉત્તર ભારત/કનૌજમાંથી વિદ્વાન બ્રાહ્મણોને બોલાવી ગુજરાતમાં વસાવ્યા; જૂનાગઢના ચુડાસમા શાસક ગ્રાહરિપુ અને કચ્છના લાખા ફુલાણી સામે યુદ્ધ (લાખા ફુલાણીનો વધ); મૂળરાજનું શૈવ ધર્મ પ્રત્યે સમર્પણ અને સિદ્ધપુરમાં રુદ્રમહાલય ખાતે દેહોત્સર્ગ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Frequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Gujarat History (ગુજરાતનો ઇતિહાસ) MCQ Practice Series