Agriculture (કૃષિ) Test Series
કૃષિ વિજ્ઞાનનો પરિચય (Agronomy), ઇતિહાસ અને ભારતીય અર્થતંત્રમાં સ્થાન
કૃષિ વિજ્ઞાનની શાખાઓ (એગ્રોનોમી, હોર્ટિકલ્ચર, સોઇલ સાયન્સ, પ્લાન્ટ બ્રીડિંગ), ભારતમાં કૃષિનો વિકાસ ઇતિહાસ, જીડીપી અને રોજગારીમાં ફાળો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ભારતના કૃષિ આબોહવાકીય ઝોન (Agro-Climatic Zones – Planning Commission & ICAR)
આયોજન પંચ દ્વારા ભારતના ૧૫ કૃષિ-આબોહવાકીય ઝોન અને ICAR દ્વારા ૧૨૭ કૃષિ-ઇકોલોજીકલ ઝોનનું વર્ગીકરણ, ગુજરાતના ૮ કૃષિ ઝોન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
જમીન વિજ્ઞાન (Soil Science) – જમીનની રચના, ભૌતિક-રાસાયણિક ગુણધર્મો અને ICAR વર્ગીકરણ
જમીન નિર્માણ પ્રક્રિયા (Pedogenesis), જમીન રૂપરેખા (Soil Profile Horizons O, A, B, C), જમીન રચના (Texture - રેતી, કાંપ, માટી), જમીન pH અને પોષક તત્વો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
જમીન ફળદ્રુપતા, આવશ્યક પોષક તત્વો (Macro & Micro Nutrients) અને ઉણપના લક્ષણો
વનસ્પતિના ૧૭ આવશ્યક પોષક તત્વો: પ્રાથમિક (N, P, K), દ્વિતીય (Ca, Mg, S), સુક્ષ્મ તત્વો (Fe, Zn, Mn, Cu, B, Mo, Cl, Ni); પોષક તત્વોની ઉણપના ચિહ્નો (દા.ત. ઝિંકથી ખૈરા રોગ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ખાતરો અને સેન્દ્રીય પોષણ – રાસાયણિક ખાતરો (યુરિયા, DAP, MOP) અને જૈવિક ખાતરો (Biofertilizers)
રાસાયણિક ખાતરો (યુરિયા ૪૬% N, ડીએપી ૧૮% N + ૪૬% P2O5, મ્યુરેટ ઓફ પોટાશ MOP ૬૦% K2O); જૈવિક ખાતરો (રાઇઝોબિયમ, એઝોટોબેક્ટર, એઝોસ્પિરિલમ, PSB, વામ VAM) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સેન્દ્રીય ખેતી (Organic Farming), પ્રાકૃતિક ખેતી (ZBNF – સુભાષ પાલેકર મોડેલ) અને જીવામૃત
ઓર્ગેનિક ખેતી પ્રમાણીકરણ (NPOP); શૂન્ય બજેટ પ્રાકૃતિક ખેતી (ZBNF / ભારતીય પ્રાકૃતિક કૃષિ પદ્ધતિ): ૪ સ્તંભો - બીજામૃત, જીવામૃત, આચ્છાદન (મલ્ચિંગ), વાપ્સા; ઘનજીવામૃત, નીમાસ્ત્ર, બ્રહ્માસ્ત્ર ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
જમીન ધોવાણ, જમીન સંરક્ષણ અને જળવિભાજક વ્યવસ્થાપન (Watershed Management)
જમીન ધોવાણના પ્રકારો (જળ અને વાયુ ધોવાણ), સમોચ્ચ ખેતી (Contour farming), પટ્ટા ખેતી (Strip cropping), રક્ષક મેખલા, વોટરશેડ ડેવલપમેન્ટ પ્રોગ્રામ (IWMP) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ખેતી પદ્ધતિઓ – સઘન, નિર્વાહ, ઝૂમ (Shifting), મિશ્ર ખેતી, રિલે અને આંતરપાક પદ્ધતિ
ખેતી પ્રણાલીઓ: શિફ્ટિંગ કલ્ટિવેશન/ઝૂમ, મિશ્ર પાક પદ્ધતિ (Mixed Cropping), આંતરપાક (Intercropping), રિલે ક્રોપિંગ, મલ્ટી-સ્ટોરી ક્રોપિંગ, શુષ્ક ખેતી (Dryland Farming) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ ઋતુઓ (ખરીફ, રવિ, ઝાયદ) અને પાક ચક્ર (Crop Rotation)
૩ કૃષિ ઋતુઓની વિશેષતાઓ અને વાવેતર/લણણી સમયગાળો; પાક ફેરબદલીના સિદ્ધાંતો (કઠોળ અને ધાન્ય પાકોનું એકાંતરે વાવેતર), ક્રોપિંગ ઇન્ટેન્સિટી (Cropping Intensity) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સિંચાઈ પદ્ધતિઓ અને જળ વ્યવસ્થાપન – ટપક (Drip), ફુવારા (Sprinkler) અને વોટર યુઝ એફિશિયન્સી
સિંચાઈ પદ્ધતિઓ: સપાટી સિંચાઈ (ધોરિયા, ક્યારા), સૂક્ષ્મ સિંચાઈ (Micro Irrigation: ટપક સિંચાઈ ૭૦% પાણી બચત, ફુવારા પદ્ધતિ); સિંચાઈ કાર્યક્ષમતા, નિર્ણાયક વૃદ્ધિ તબક્કા (CRI તબક્કો ઘઉંમાં) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
મુખ્ય અનાજ પાકો (Cereals) – ડાંગર (ચોખા) અને ઘઉંની ખેતી પદ્ધતિઓ, જાતો અને રોગો
ડાંગર: SRI પદ્ધતિ, જાતો (IR-8, જયા, બાસમતી), રોગો (બ્લાસ્ટ, બેક્ટેરિયલ બ્લાઇટ); ઘઉં: નોર્મન બોરલોગ ડ્વાર્ફ જાતો (સોનાલિકા, કલ્યાણ સોના), સિંચાઈ તબક્કા (CRI), રસ્ટ/ગેરૂ રોગ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
જાડા ધાન્ય / મિલેટ્સ (શ્રી અન્ન) – બાજરી, જુવાર, રાગી, મકાઈની ખેતી અને પોષક મૂલ્ય
શ્રી અન્ન મિલેટ્સ: બાજરી (સૌથી વધુ દુષ્કાળ સહનશીલ), જુવાર (જવાર), રાગી/નાગલી (કેલ્શિયમથી સમૃદ્ધ), મકાઈ (ક્વીન ઓફ સિરીયલ્સ); આંતરરાષ્ટ્રીય મિલેટ્સ વર્ષ ૨૦૨૩, IIMR હૈદરાબાદ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કઠોળ પાકો (Pulses) – ચણા, તુવેર, મગ, અડદ અને નાઇટ્રોજન સ્થાપન
કઠોળ પાકોનું અર્થશાસ્ત્ર, મૂળ ગાંઠોમાં રાઇઝોબિયમ બેક્ટેરિયા દ્વારા વાતાવરણીય નાઇટ્રોજન સ્થાપન; ચણા (પલ્સિસનો રાજા), તુવેર/અરહર, મગ, અડદ; મુખ્ય રોગો (વિલ્ટ, સ્ટન્ટ વાયરસ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
તેલીબિયાં પાકો (Oilseeds) – મગફળી, સોયાબીન, સરસવ/રાયડો, એરંડા, સૂર્યમુખી
મગફળી (પેગિંગ તબક્કો, ટિક્કા રોગ, ગુજરાતનું પ્રદાન), સોયાબીન (પ્રોટીન ૪૦% + તેલ ૨૦%), સરસવ/રાયડો (સફેદ રસ્ટ રોગ), દિવેલા/એરંડા (ગુજરાત વિશ્વ ઈજારો), સૂર્યમુખી ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
રોકડિયા પાકો (Cash Crops) – કપાસ (Cotton) અને શેરડી (Sugarcane)
કપાસ: કાળી જમીન, ૨૧૦ હિમમુક્ત દિવસો, શંકર કપાસ (સી.ટી. પટેલ - H-4 પ્રથમ હાઇબ્રિડ), બીટી કપાસ (Cry1Ac જનીન), ગુલાબી ઈયળ (Pink Bollworm); શેરડી: રોપણ પદ્ધતિઓ, સુક્રોઝ પ્રમાણ, લાલ સડો (Red Rot રોગ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
રેસાવાળા અને અન્ય પાકો – શણ (Jute), તમાકુ (Tobacco) અને અફીણ
શણ (ગોલ્ડન ફાઇબર - રેટિંગ Retting પ્રક્રિયા, પશ્ચિમ બંગાળ); તમાકુ (નિકોટીન, ટોપિંગ/ડિસકિંગ પ્રક્રિયા, સેન્ટ્રલ ટોબેકો રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ CTRI રાજમુંદ્રી, ગુજરાતમાં ચરોતર પ્રદેશ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
મસાલા પાકો (Spices) – જીરું, વરિયાળી, ઈસબગુલ, મેથી, મરચાં, હળદર, એલચી
બીજ મસાલા: જીરું (કાળિયો/ચરમી રોગ), વરિયાળી, ઈસબગુલ (ઊંઝા માર્કેટ યાર્ડ); અન્ય મસાલા: મરચાં (કેપ્સેસિન તીખાશ), હળદર (કર્ક્યુમિન), એલચી (મસાલાની રાણી), કાળા મરી (મસાલાનો રાજા) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
બાગાયતી પાકો: ફળ વિજ્ઞાન (Pomology) – કેરી, કેળાં, દાડમ, લીંબુ, પપૈયા, ચીકુ
કેરી (ફળોનો રાજા - કેસર/હાફૂસ, એકાંતરીય ફળણ Malformation), કેળાં (ગ્રાન્ડ નેન ટીશ્યુ કલ્ચર), દાડમ (ભગવા જાત - તેલિયા રોગ), ચીકુ (કાળી પટ્ટી - ઘોલવડ/નવસારી), સાઇટ્રસ કેન્કર લીંબુમાં ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
બાગાયતી પાકો: શાકભાજી વિજ્ઞાન (Olericulture) – બટાટા, ડુંગળી, ટામેટાં, રીંગણ, ભીંડા
બટાટા (TPS સાચું બટાટા બીજ, સીડ પ્લોટ ટેકનીક, અગેતરો/પાછતરો સુકારો), ડુંગળી (મહુવા ડિહાઇડ્રેશન હબ), ટામેટાં (લાઇકોપીન લાલ રંગ), રીંગણ, ભીંડા (યલો વેઇન મોઝેઇક વાયરસ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ફૂલ ખેતી (Floriculture), ઔષધીય અને સુગંધિત વનસ્પતિઓ (MAPs)
ફૂલ ખેતી: ગુલાબ (ગુજરાતમાં પોલિહાઉસ કલ્ટીવેશન), ગલગોટા/મેરીગોલ્ડ, મોગરો, ગ્લેડિયોલસ; ઔષધીય પાકો: તુલસી, અશ્વગંધા, સફેદ મુસળી, કુવારપાઠું/એલોવેરા, ગિલોય/ગળો, સરગવો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પ્લાન્ટેશન પાકો – ચા (Tea), કોફી (Coffee), રબર (Rubber) અને નાળિયેર (Coconut)
ચા (એસિડિક જમીન ઢોળાવ, સીટીસી CTC પ્રોસેસિંગ, અસમ/દાર્જિલિંગ); કોફી (અરેબિકા અને રોબસ્ટા, કર્ણાટક કુર્ગ/બાબાબુદાન); રબર (લેટેક્સ ટેપિંગ, કેરળ); નાળિયેર અને સોપારી ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પાક સંરક્ષણ: કીટક વિજ્ઞાન (Entomology) – મુખ્ય પાક જીવાતો અને સંકલિત જીવાત નિયંત્રણ (IPM)
મુખ્ય નુકસાનકારક જીવાતો (ચૂસિયા જીવાતો, થ્રિપ્સ, એફિડ, જંતિઓ, પોડ બોરર, તીડ/Locust); સંકલિત જીવાત નિયંત્રણ (IPM): ભૌતિક, યાંત્રિક (ફેરોમોન ટ્રેપ, લાઇટ ટ્રેપ), જૈવિક (ટ્રાઇકોગ્રામા, લેડીબર્ડ ભૃંગ), રાસાયણિક કીટનાશકો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
નીંદણ વિજ્ઞાન (Weed Science) – નીંદણના પ્રકારો, નુકસાન અને નીંદણનાશકો (Herbicides)
નીંદણની લાક્ષણિકતાઓ અને નુકસાન (પાક સાથે સ્પર્ધા); નીંદણના પ્રકારો (એકદળી, દ્વિદળી, મોથ/સાયપ્રસ, ગાજર ઘાસ/પાર્થેનિયમ); નીંદણનાશકો: પૂર્વ-ઉગાવો (Pre-emergence પેન્ડિમેથાલિન) અને પશ્ચાત-ઉગાવો (Post-emergence 2,4-D, ગ્લાયફોસેટ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વનસ્પતિ પ્રજનન (Plant Breeding) અને બિયારણ ટેકનોલોજી (Seed Technology)
સંકરણ પદ્ધતિઓ, પરિવર્તન પ્રજનન (Mutation breeding), હાઇબ્રિડ વિગર (Heterosis); બિયારણના ૪ વર્ગો: ૧. સંવર્ધક બીજ (Breeder Seed - પીળો ટેગ), ૨. પાયાનું બીજ (Foundation Seed - સફેદ ટેગ), ૩. પ્રમાણિત બીજ (Certified Seed - વાદળી ટેગ), ૪. નોંધાયેલ બીજ; બીજ પ્રમાણન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ બાયોટેકનોલોજી, ટિશ્યુ કલ્ચર અને જનીન પરિવર્તિત પાકો (GM Crops – GEAC)
ટિશ્યુ કલ્ચર (માઇક્રોપ્રોપેગેશન - કેળાં, સાગ, શેરડી); જીનેટિકલી મોડિફાઇડ GM પાકો (બીટી કપાસ, બીટી રીંગણ, જીએમ સરસવ DMH-11); જેનેટિક એન્જિનિયરિંગ એપ્રુવલ કમિટી (GEAC) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ યાંત્રીકીકરણ (Agricultural Mechanization) અને ફાર્મ મશીનરી
કૃષિ ઓજારો: ટ્રેક્ટર, પ્લોવ (હળ), રોટાવેટર, સીડ ડ્રીલ, કમ્બાઇન હાર્વેસ્ટર, લેસર લેન્ડ લેવલર; કૃષિ ડ્રોન (Kisan Drones - જંતુનાશક છંટકાવ અને પાક સર્વેક્ષણ); કસ્ટમ હાયરિંગ સેન્ટર્સ (CHC) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
લણણી પછીની ટેકનોલોજી (Post-Harvest Technology) અને સંગ્રહ વ્યવસ્થાપન
અનાજ સંગ્રહ માળખું: સાઇલો (Silos), વેરહાઉસિંગ (CWC/SWC); શીત સંગ્રહાગાર (Cold Storage - બટાટા, ફળો); અનાજ બગાડ અટકાવવા ભેજ ટકાવારી (૧૦-૧૨%), ધૂણીકરણ (Fumigation - એલ્યુમિનિયમ ફોસ્ફાઇડ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ અર્થશાસ્ત્ર (Agricultural Economics) – ફાર્મ મેનેજમેન્ટ, ઉત્પાદન ખર્ચ અને બજાર ભાવ
ફાર્મ મેનેજમેન્ટના સિદ્ધાંતો, ઘટતા વળતરનો નિયમ; ઉત્પાદન ખર્ચના ખ્યાલો (Cost A1, A2, B1, B2, C1, C2); લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP - CACP ભલામણ C2 + ૫૦% નફો); કૃષિ ક્રેડિટ અને નાબાર્ડ (NABARD) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ વિસ્તરણ શિક્ષણ (Agricultural Extension) – KVK, ATMA અને પ્રસારણ પદ્ધતિઓ
કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રો (KVK - ૧૯૭૪ પ્રથમ પોંડિચેરી, ICAR હેઠળ ભારતમાં ૭૩૦+ KVKs); એગ્રીકલ્ચર ટેકનોલોજી મેનેજમેન્ટ એજન્સી (ATMA); લેબ ટુ લેન્ડ પ્રોગ્રામ; કિસાન કોલ સેન્ટર (૧૫૫૧), ડીડી કિસાન ચેનલ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પશુપાલન વિજ્ઞાન (Animal Husbandry) – ગાય, ભેંસની દેશી-વિદેશી ઓલાદો અને પ્રજનન
ગાયની દેશી દુધાળી ઓલાદો (ગીર - કાઠિયાવાડ, કાંકરેજ - દ્વિહેતુક સવાઈ ચાલ બનાસકાંઠા, સાહીવાલ, રેડ સિંધી, થારપારકર); વિદેશી ઓલાદો (HF - હોલ્સ્ટેઇન ફ્રિશિયન, જર્સી); ભેંસની ઓલાદો (મુર્રાહ - હરિયાણા કાળું સોનું, જાફરાબાદી - સૌરાષ્ટ્ર સૌથી ભારે ઓલાદ, મહેસાણી, બન્ની - કચ્છ, સુરતી); કૃત્રિમ ગર્ભાધાન (AI) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પશુ આહાર, પોષણ (Cattle Nutrition), ઘાસચારો અને સાયલેજ નિર્માણ
પશુ આહારના ઘટકો (સુકો ચારો, લીલો ચારો, દાણ મિશ્રણ); ઘાસચારા પાકો (રજકો/લ્યુસર્ન, જુવાર/ચરી, મકાઈ, નેપિયર હાઇબ્રિડ ઘાસ); સાયલેજ નિર્માણ (Silage - ઓક્સિજન રહિત આથવણ દ્વારા લીલા ઘાસનો સંગ્રહ); યુરિયા ટ્રીટેડ સ્ટ્રો, મિનરલ મિક્સચર ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પશુ રોગો (Livestock Diseases), રસીકરણ અને પશુચિકિત્સા વિજ્ઞાન
મુખ્ય પશુ રોગો: વાયરસજન્ય (ખુરપકા-મોંહપકા FMD, લમ્પી સ્કીન ડિસીઝ LSD, રેબીઝ); બેક્ટેરિયાજન્ય (ગળસૂંઠો HS, ગાંઠિયો તાવ BQ, બ્રુસેલોસિસ, એન્થ્રેક્સ - ઝૂનોટિક રોગ); આંચળનો સોજો (મેસ્ટાઇટિસ); પશુ રસીકરણ કેલેન્ડર ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ડેરી વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી (Dairy Science) – દૂધ ઘટકો, પાશ્ચરાઇઝેશન અને પ્રોસેસિંગ
દૂધનું બંધારણ (પાણી, ચરબી/ફેટ, SNF ઘન પદાર્થો, લેક્ટોઝ ખાંડ, કેસીન પ્રોટીન); દૂધ ટેસ્ટિંગ (લેક્ટોમીટર, ગર્બર ફેટ ટેસ્ટ); પ્રોસેસિંગ પદ્ધતિઓ: પાશ્ચરાઇઝેશન (LTLT ૬૩°C ૩૦ મિનિટ, HTST ૭૨°C ૧૫ સેકન્ડ), હોમોજનાઇઝેશન, UHT અલ્ટ્રા હાઇ ટેમ્પરેચર; દૂધ ઉત્પાદનો (ઘી, પનીર, માવો, ચીઝ, માખણ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
મરઘાંપાલન (Poultry), મત્સ્યપાલન (Pisciculture) અને મધમાખી પાલન (Apiculture)
મરઘાંપાલન (લેયર્સ ઈંડાં માટે, બ્રોઇલર્સ માંસ માટે, રાણીખેત રોગ); મત્સ્યપાલન (ઇન્ડિયન મેજર કાર્પ: કટલા, રોહુ, મૃગલ; ઝીંગા પાલન); મધમાખી પાલન (એપિકલ્ચર - એપીસ મેલીફેરા, રોયલ જેલી, મધ ક્રાંતિ Sweet Revolution); રેશમ કીડા પાલન (સેરીકલ્ચર - મલબેરી રેશમ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતનું કૃષિ પરિદ્રશ્ય – મુખ્ય પાકો, કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ (AAU, JAU, NAU, SDAU) અને સંશોધન કેન્દ્રો
ગુજરાતની ૪ કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ: ૧. આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી (AAU), ૨. જૂનાગઢ કૃષિ યુનિવર્સિટી (JAU), ૩. નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી (NAU), ૪. સરદારકૃષિનગર દાંતીવાડા કૃષિ યુનિવર્સિટી (SDAU); કામધેનુ યુનિવર્સિટી ગાંધીનગર; સંશોધન કેન્દ્રો: કપાસ (સુરત), મગફળી (જૂનાગઢ ICAR-DGR), ખારેક (મુંદ્રા), મસાલા (જગાણ/બનાસકાંઠા), ભાત (નવાગામ ખેડા), મુખ્ય પાકોમાં ગુજરાતનું રાષ્ટ્રીય સ્થાન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ભારતીય કૃષિ સંશોધન પરિષદ (ICAR), IARI અને રાષ્ટ્રીય કૃષિ સંસ્થાઓ
ICAR (૧૬ જુલાઈ ૧૯૨૯ નવી દિલ્હી); પ્રમુખ સંસ્થાઓ: IARI (પૂસા દિલ્હી), CRRI (સેન્ટ્રલ રાઇસ રિસર્ચ કટક), CPRI (સેન્ટ્રલ પોટેટો રિસર્ચ શિમલા), IIPR (પલ્સીસ કાનપુર), CAZRI (એરિડ ઝોન જોધપુર), IISR (સુગરકેન લખનૌ), IIVR (વેજીટેબલ વારાણસી), NDRI (ડેરી કરનાલ), IVRI (વેટરનરી ઇઝ્ઝતનગર) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ હવામાનશાસ્ત્ર (Agricultural Meteorology) અને આબોહવા પરિવર્તન અનુકૂલન
કૃષિ પર હવામાન પરિબળોની અસર (તાપમાન, વરસાદ, ભેજ, પવન, સૂર્યપ્રકાશ); મોસમી આગાહી અને કૃષિ સલાહકાર સેવાઓ (મેઘદૂત એપ, દામિની એપ); NICRA (નેશનલ ઇનોવેશન્સ ઇન ક્લાઇમેટ રેઝિલિયન્ટ એગ્રીકલ્ચર) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ સુપર મોક ૧ – એગ્રોનોમી & સોઇલ સાયન્સ (Agronomy & Soils)
જમીન વિજ્ઞાન, પોષક તત્વો, ખાતરો, પ્રાકૃતિક ખેતી અને ખેતી પદ્ધતિઓના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ સુપર મોક ૨ – ફીલ્ડ ક્રોપ્સ & હોર્ટિકલ્ચર (Field Crops & Horticulture)
અનાજ, કઠોળ, તેલીબિયાં, રોકડિયા, ફળ અને શાકભાજી પાકોના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ સુપર મોક ૩ – પાક સંરક્ષણ (Entomology, Pathology & Weeds)
કીટક વિજ્ઞાન, વનસ્પતિ રોગો, નીંદણ અને તેમના સંકલિત વ્યવસ્થાપનના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ સુપર મોક ૪ – પશુપાલન & ડેરી ટેકનોલોજી (Animal Husbandry & Dairy)
પશુઓની ઓલાદો, આહાર, રોગો અને દૂધ પ્રોસેસિંગ ટેકનોલોજીના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃષિ ગ્રાન્ડ માસ્ટર મોક ટેસ્ટ – સંપૂર્ણ કૃષિ વિજ્ઞાન અભ્યાસક્રમ (Full Syllabus)
કૃષિ વિજ્ઞાનના સમગ્ર અભ્યાસક્રમમાંથી GPSC, ગૌણ સેવા CCE અને કૃષિ પરીક્ષાઓ માટેના ૧૦૦ સર્વગ્રાહી પ્રશ્નો.
Test Configuration
Practice Rules & Customizer
Test Configuration
Practice Rules & CustomizerFrequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Agriculture (કૃષિ)