Gujarati Vyakaran & Sahitya (ગુજરાતી વ્યાકરણ અને સાહિત્ય) Test Series
ગુજરાતી વ્યાકરણ અને સાહિત્ય ગ્રાન્ડ માસ્ટર મોક ટેસ્ટ (Final 100-Score Master Test)
સંપૂર્ણ ૪૩ વિષયોનું રિવિઝન કરાવતો આખરી ગ્રાન્ડ માસ્ટર મોક ટેસ્ટ: સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓમાં પૂછાતા સૌથી અઘરા અને ગુણવત્તાસભર ૧૦૦ MCQs.
ગુજરાતી ધ્વનિ શ્રેણી, સ્વર-વ્યંજન, ઉચ્ચારણ સ્થાન અને અલ્પપ્રાણ-મહાપ્રાણ
ગુજરાતી ભાષાના સ્વરો (હ્રસ્વ, દીર્ઘ, સંવૃત, વિવૃત) અને વ્યંજનોનું વર્ગીકરણ; કંઠ્ય, તાલવ્ય, મૂર્ધન્ય, દંત્ય, ઓષ્ઠ્ય ધ્વનિઓ; અઘોષ અને ઘોષ ધ્વનિઓ; અલ્પપ્રાણ અને મહાપ્રાણ ધ્વનિઓ; અનુનાસિક ધ્વનિઓ (ઙ, ઞ, ણ, ન, મ); ધ્વનિ શ્રેણી છૂટી પાડવી (દા.ત. ક્ષ = ક્ + ષ્ + અ, જ્ઞ = જ્ + ઞ્ + અ, ત્ર = ત્ + ર્ + અ, શ્ર = શ્ + ર્ + અ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સંજ્ઞા (નામ) અને તેના પ્રકારો તથા લિંગ-વચન વ્યવસ્થા
સંજ્ઞાના ૫ મુખ્ય પ્રકારો: ૧. વ્યક્તિવાચક સંજ્ઞા, ૨. જાતિવાચક સંજ્ઞા, ૩. સમૂહવાચક સંજ્ઞા, ૪. દ્રવ્યવાચક સંજ્ઞા, ૫. ભાવવાચક સંજ્ઞા અને ક્રિયાવાચક સંજ્ઞા; ગુજરાતી લિંગ વ્યવસ્થા (પુલ્લિંગ, સ્ત્રીલિંગ, નપુંસકલિંગ - 'કેવો, કેવી, કેવું' પદ્ધતિ); વચન વ્યવસ્થા (એકવચન, બહુવચન અને સદા બહુવચનમાં વપરાતા શબ્દો જેમ કે અક્ષત, પ્રાણ, આશીર્વાદ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સર્વનામ અને તેના પ્રકારો (Pronouns in Gujarati)
સર્વનામના પ્રકારો: પુરુષવાચક સર્વનામ (પ્રથમ પુરુષ હું/અમે, બીજો પુરુષ તું/તમે, ત્રીજો પુરુષ તે/તેઓ); દર્શક સર્વનામ (આ, તે, પેલું); સાપેક્ષ/સંબંધવાચક સર્વનામ (જે-તે, જેવું-તેવું); પ્રશ્નવાચક સર્વનામ (કોણ, શું, કયું); અનિશ્ચિત સર્વનામ (કોઈ, કંઈક, અમુક); સ્વવાચક/નિજવાચક સર્વનામ (પોતે, પંડે, આપમેળે) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વિશેષણ અને તેના પ્રકારો – અર્થ અને રચનાગત (Adjectives in Gujarati)
અર્થગત પ્રકારો: ગુણવાચક વિશેષણ, સંખ્યાવાચક વિશેષણ (પૂર્ણાંક, અપૂર્ણાંક, ક્રમિક, સમૂહવાચક), જથ્થાવાચક/પરિમાણવાચક વિશેષણ, સાર્વનામિક વિશેષણ, દર્શક વિશેષણ, પ્રશ્નવાચક વિશેષણ; રચનાગત પ્રકારો: વિકારી વિશેષણ (લિંગ-વચન મુજબ બદલાય - સારો, સારી, સારું) અને અવિકારી વિશેષણ (ન બદલાય - હોશિયાર, સુંદર, પ્રામાણિક); સ્વાદવાચક, રંગવાચક અને આકારવાચક વિશેષણો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ક્રિયાપદ, ક્રિયાવિશેષણ અને તેના પ્રકારો (Verbs & Adverbs in Gujarati)
ક્રિયાપદના પ્રકારો: સકર્મક ક્રિયાપદ (એકકર્મક, દ્વિકર્મક), અકર્મક ક્રિયાપદ, સહાયકારક ક્રિયાપદ, સંયુક્ત ક્રિયાપદ; ક્રિયાવિશેષણના પ્રકારો: કાળવાચક/સમયવાચક ક્રિયાવિશેષણ (હમણાં, સવારે, કાયમ), સ્થળવાચક ક્રિયાવિશેષણ (અહીં, ત્યાં, દૂર), રીતિવાચક ક્રિયાવિશેષણ (ઝડપથી, માંડમાંડ, એકદમ), પરિમાણવાચક/જથ્થાવાચક, ક્રમવાચક, નિશ્ચયવાચક અને નકારવાચક ક્રિયાવિશેષણ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
કૃદંત અને તેના ૬ પ્રકારો (Participles in Gujarati)
કૃદંતના ૬ મુખ્ય પ્રકારો અને તેના પ્રત્યયો: ૧. વર્તમાન કૃદંત (પ્રત્યય: ત - રમતો, ગાતી, લખતું), ૨. ભૂતકૃદંત (પ્રત્યયો: લ/ય - ખાધેલું, વાચ્યો, લખ્યો), ૩. ભવિષ્ય કૃદંત (પ્રત્યયો: વાન/નાર - જનાર, લખવાનો), ૪. સામાન્ય/વિધ્યર્થ કૃદંત (પ્રત્યયો: વ/વુ - કરવું, લખવી, વાંચવો), ૫. હેત્વર્થ કૃદંત (પ્રત્યયો: વા/વાને - ભણવા, રમવાને), ૬. સંબંધક ભૂતકૃદંત (પ્રત્યયો: ઈ/ઈને - ખાઈને, વાંચીને, દોડી) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
નિપાત અને તેના પ્રકારો (Particles / Nipat in Gujarati)
નિપાતની વ્યાખ્યા અને વાક્યમાં સ્થાન; ૪ મુખ્ય પ્રકારો: ૧. ભારવાચક નિપાત (જ, તો, ય, યે, પણ, સુદ્ધાં, સુદ્ધા), ૨. સીમાવાચક નિપાત (ફક્ત, માત્ર, કેવળ, તદ્દન, સાવ, છેક), ૩. વિનયવાચક/આદરવાચક નિપાત (જી - ગુરુજી, પિતાજી, આવજોજી), ૪. પ્રકીર્ણ/લટકણીયાવાચક નિપાત (ને, કે, તો, હો, ખરું, એમ, વારુ); નિપાત ઓળખવા અને વાક્યમાંથી નિપાત તારવવાના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વિભક્તિ વ્યવસ્થા – પ્રથમા થી અષ્ટમી વિભક્તિ, કારક અને અનુગ-નામયોગી
૮ વિભક્તિઓ અને તેના કારકો: પ્રથમા (કર્તા કારક - પ્રત્યય શૂન્ય/એ), દ્વિતીયા (કર્મ કારક - પ્રત્યય ને), તૃતીયા (કરણ કારક - સાધન/રીત - પ્રત્યય થી, થકી, વડે), ચતુર્થી (સંપ્રદાન કારક - આપવાનો ભાવ - પ્રત્યય ને, માટે, વાસ્તે), પંચમી (અપાદાન કારક - છૂટા પડવાનો ભાવ - પ્રત્યય થી, માંથી), ષષ્ઠી (સંબંધ કારક - પ્રત્યય નો, ની, નું, ના), સપ્તમી (અધિકરણ કારક - સ્થળ/સમય - પ્રત્યય માં, એ, પર), અષ્ટમી (સંબોધન કારક - અરે, હે, ઓ); અનુગ (શબ્દ સાથે જોડાય - એ, ને, થી, માં, નો, ની) અને નામયોગી (શબ્દથી અલગ લખાય - વડે, માટે, કાજે, તરફ, દ્વારા, પેઠે) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પૂર્વપ્રત્યય અને પરપ્રત્યય તથા શબ્દ ઘડતર (Prefix & Suffix in Gujarati)
પૂર્વપ્રત્યય (Prefix - શબ્દની આગળ જોડાય: અ-, અણ-, અવ-, કુ-, દુર્-, નિષ્-, વિ-, સ-, સુ-, પ્રતિ-, અધિ-, અનુ-); પરપ્રત્યય (Suffix - શબ્દની પાછળ જોડાય: -આઈ, -આવટ, -વટ, -ઈક, -ઈય, -તર, -તમ, -દાર, -વાન, -મંદ); પૂર્વપ્રત્યય કે પરપ્રત્યય લાગ્યા વિનાનો સાદો શબ્દ ઓળખવો ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સંધિ: સ્વરસંધિ – નિયમો, જોડાણ અને વિગ્રહ (Swar Sandhi)
દીર્ઘ સંધિ (અ+અ=આ, ઇ+ઇ=ઈ, ઉ+ઉ=ઊ - સૂર્યાસ્ત, કવીન્દ્ર, ભાનૂદય); ગુણ સંધિ (અ+ઇ=એ, અ+ઉ=ઓ, અ+ઋ=અર્ - દેવેન્દ્ર, સૂર્યોદય, મહર્ષિ); વૃદ્ધિ સંધિ (અ+એ=ઐ, અ+ઓ=ઔ - સદૈવ, વનૌષધિ); યણ સંધિ (ઇ+અન્ય=ય, ઉ+અન્ય=વ, ઋ+અન્ય=ર - અત્યાચાર, સ્વાગત, પિત્રાજ્ઞા); અયાદિ સંધિ (એ+અ=અય, ઐ+અ=આય, ઓ+અ=અવ, ઔ+અ=આવ - નયન, ગાયક, પવન, પાવક) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સંધિ: વ્યંજન સંધિ અને વિસર્ગ સંધિ (Vyanjan & Visarga Sandhi)
વ્યંજન સંધિના નિયમો: ઘોષીકરણ અને અઘોષીકરણ (સત્ + જન = સજ્જન, દિગ્ + અંત = દિગંત, વાક્ + ઈશ = વાગીશ, તત્ + લીન = તલ્લીન, ઉત્ + ચારણ = ઉચ્ચારણ, ષડ્ + દર્શન = ષડ્દર્શન); મ્ સંબંધિત સંધિ (સમ્ + ગીત = સંગીત, સમ્ + ચય = સંચય); વિસર્ગ સંધિ: નિઃ + રસ = નીરસ, દુઃ + ગમ = દુર્ગમ, મનઃ + રથ = મનોરથ, નિઃ + ચય = નિશ્ચય, નમઃ + તે = નમસ્તે ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સમાસ અને તેના પ્રકારો: દ્વન્દ્વ, તત્પુરુષ, મધ્યમપદલોપી અને ઉપપદ
દ્વન્દ્વ સમાસ (અને, કે, અથવા વિગ્રહ - રામ-લક્ષ્મણ, દાળ-ભાત, બે-ચાર); તત્પુરુષ સમાસ (વિભક્તિ પ્રત્યયથી વિગ્રહ - દેશભક્તિ, રાજમહેલ, ગર્ભશ્રીમંત, વનવાસ); મધ્યમપદલોપી સમાસ (વચ્ચેનું આખું પદ લુપ્ત થાય - ઘોડાગાડી, આગગાડી, દહીંવડાં, કલ્પવૃક્ષ, દીવાદાંડી); ઉપપદ સમાસ (બીજું પદ ક્રિયાપદ/નાર પ્રત્યય દર્શાવે - પંકજ, સર્વજ્ઞ, નર્મદ, ગિરિધર, પગરખું) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સમાસ અને તેના પ્રકારો: કર્મધારય, દ્વિગુ, બહુવ્રીહિ અને અવ્યયીભાવ
કર્મધારય સમાસ (વિશેષણ-વિશેષ્ય કે ઉપમાન-ઉપમેય સંબંધ - મહાદેવ, પરમેશ્વર, કાજળકાળી, મુખકમળ, ભવસાગર); દ્વિગુ સમાસ (પૂર્વપદ સંખ્યાવાચક અને ઉત્તરપદ સમૂહ - ત્રિલોક, નવરાત્રિ, પંચવટી, અઠવાડિયું); બહુવ્રીહિ સમાસ (બંને પદ મળી અન્ય ત્રીજા પદનું વિશેષણ બને - ગજાનન, ચક્રપાણિ, દશાનન, પિતાંબર, નિષ્કલંક); અવ્યયીભાવ સમાસ (પૂર્વપદ અવ્યય હોય - યથાશક્તિ, પ્રતિદિન, આજીવન, સાનંદ, હરરોજ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
અલંકાર: શબ્દાલંકાર – વર્ણાનુપ્રાસ, યમક/પ્રાસસાંકળી અને અંત્યાનુપ્રાસ
શબ્દાલંકારના ૪ મુખ્ય પ્રકારો: ૧. વર્ણાનુપ્રાસ/વર્ણસગાઈ (એકનો એક વર્ણ વારંવાર આવે - 'કાશીમાએ કાચી કેરીનું કચુંબર કર્યું'), ૨. યમક / શબ્દાનુપ્રાસ (એકસરખા ઉચ્ચારવાળા શબ્દો જુદા અર્થમાં આવે - 'અખાડામાં જવાના મેં ઘણીવાર અખાડા કર્યા છે'), ૩. પ્રાસસાંકળી / આંતરપ્રાસ (પ્રથમ ચરણનો છેલ્લો અને બીજા ચરણનો પ્રથમ શબ્દ પ્રાસ રચે - 'વિદ્યા ભણ્યો જેહ, તેહ ઘેર વૈભવ રૂડો'), ૪. અંત્યાનુપ્રાસ (બંને ચરણના અંતે પ્રાસ મળે - 'જેની જેવી દાનત, તેની તેવી બરકત') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
અલંકાર: અર્થાલંકાર – ઉપમા, રૂપક, ઉત્પ્રેક્ષા અને અનન્વય
ઉપમેય, ઉપમાન, સાધારણ ધર્મ અને ઉપમાવાચક શબ્દ (જેવો, જેવી, સરખું, પેઠે, સમાન); ઉપમા અલંકાર ('દમયંતીનું મુખ ચંદ્ર જેવું સુંદર છે'); રૂપક અલંકાર (ઉપમેય અને ઉપમાન એકરૂપ બને - 'દમયંતીનું મુખ ચંદ્ર છે', 'બપોર એક મોટું શિકારી કૂતરો છે'); ઉત્પ્રેક્ષા અલંકાર (જાણે, રખે, શકે, શું સંભાવના - 'દમયંતીનું મુખ જાણે ચંદ્ર'); અનન્વય અલંકાર (ઉપમેયની સરખામણી ઉપમેય સાથે જ - 'મા તે મા', 'ગાંધીજી એટલે ગાંધીજી', 'હિમાલય તે હિમાલય') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
અલંકાર: અર્થાલંકાર – વ્યતિરેક, શ્લેષ, અર્થાન્તરન્યાસ, સજીવારોપણ અને વ્યાજસ્તુતિ
વ્યતિરેક અલંકાર (ઉપમેય ઉપમાન કરતા ચડિયાતું દર્શાવાય - 'દમયંતીના મુખ આગળ ચંદ્ર પણ નિસ્તેજ લાગે છે'); શ્લેષ અલંકાર (એક જ શબ્દના બે કે વધુ અર્થ નીકળે - 'રવિ નિજ કર તેની પર ફેરવે છે', 'ચોમાસું આવતા સૃષ્ટિ નવું જીવન મેળવે છે'); સજીવારોપણ અલંકાર (નિર્જીવ પર સજીવનું આરોપણ - 'ઘડિયાળના કાંટા પર હાંફ્યા કરે છે સમય'); વ્યાજસ્તુતિ અલંકાર (નિંદા દ્વારા પ્રશંસા કે પ્રશંસા દ્વારા નિંદા - 'ધન્ય છે તમારી બહાદુરીને, ઉંદર જોઈને નાઠા!'); અર્થાન્તરન્યાસ અને અતિશયોક્તિ અલંકાર ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
છંદ: અક્ષરમેળ અને માત્રામેળ છંદના નિયમો, ગણબંધારણ અને ઓળખ
લઘુ (U) અને ગુરુ (-) માત્રાના નિયમો; ય-મા-તા-રા-જ-ભા-ન-સ-લ-ગા સૂત્ર; અક્ષરમેળ છંદો: શિખરિણી (૧૭ અક્ષર, યમનસભલગા, યતિ ૬/૧૨), પૃથ્વી (૧૭ અક્ષર, જસજસયલગા, યતિ ૮/૯), મંદાક્રાંતા (૧૭ અક્ષર, મભનતતગાગા, યતિ ૪/૧૦), શાર્દૂલવિક્રીડિત (૧૯ અક્ષર, મસજસતતગા, યતિ ૧૨), વસંતતિલકા (૧૪ અક્ષર, તભજજગાગા, યતિ ૮), અનુષ્ટુપ (૮+૮ = ૩૨ અક્ષર), મનહર (૩૧ અક્ષર); માત્રામેળ છંદો: દોહરો (૨૪ માત્રા, ૧૩+૧૧), ચોપાઈ (૧૫ માત્રા), સોરઠો (૧૧+૧૩), હરિગીત (૨૮ માત્રા, યતિ ૧૪/૧૬), સવૈયા (૩૧/૩૨ માત્રા) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વાક્યરૂપાંતર: કર્તરી, કર્મણી, ભાવે અને પ્રેરક વાક્યરચના (Voice Transformations)
કર્તરી વાક્યરચના (કર્તા પ્રધાન હોય); કર્મણી વાક્યરચના (કર્મ પ્રધાન, કર્તાને 'થી, વડે, દ્વારા' પ્રત્યય અને ધાતુને 'આ' પ્રત્યય લાગે); ભાવે વાક્યરચના (અકર્મક ક્રિયાપદ હોય અને ભાવ પ્રધાન બને - 'તેનાથી હસાયું'); પ્રેરક વાક્યરચના (ક્રિયા કરવા પ્રેરણા અપાય - ધાતુને 'આવ/ડાવ' પ્રત્યય લાગે - 'શિક્ષક વિદ્યાર્થી પાસે વંચાવે છે'); પુનઃપ્રેરક વાક્યરચના ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વાક્યના પ્રકારો: સાદું, સંયુક્ત, સંકુલ/મિશ્ર અને અર્થ આધારિત વાક્યપ્રકારો
રચનાની દ્રષ્ટિએ વાક્ય પ્રકારો: સાદું વાક્ય (એક ઉદ્દેશ્ય અને એક વિધેય), સંયુક્ત વાક્ય (સંયોજકો: અને, ને, પણ, પરંતુ, અથવા, છતાંથી જોડાયેલા સમાન મોભાના વાક્યો), સંકુલ/મિશ્ર વાક્ય (મુખ્ય વાક્ય + ગૌણ વાક્ય: જે-તે, જ્યારે-ત્યારે, જો-તો, કારણ કે); અર્થની દ્રષ્ટિએ: વિધાન વાક્ય, પ્રશ્નાર્થ વાક્ય, ઉદ્ગાર વાક્ય, આજ્ઞાર્થ વાક્ય, વિદ્યાર્થ વાક્ય અને નિષેધ વાક્ય ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વિરામચિહ્નો, વાક્યશુદ્ધિ, પદક્રમ અને પદસંવાદ (Punctuation & Sentence Correction)
ગુજરાતી વિરામચિહ્નો: પૂર્ણવિરામ (.), અલ્પવિરામ (,), અર્ધવિરામ (;), ગુરુવિરામ (:), પ્રશ્નાર્થચિહ્ન (?), ઉદ્ગારચિહ્ન (!), અવતરણચિહ્ન (' ' / " "), લઘુરેખા (-), ગુરુરેખા (—), લોપચિહ્ન ('), કૌંસ; વાક્યશુદ્ધિ: પદક્રમ (કર્તા + કર્મ + વિશેષણ + ક્રિયાવિશેષણ + ક્રિયાપદ), પદસંવાદ (લિંગ-વચન મેળ), દ્વિરુક્તિ અને અયોગ્ય શબ્દપ્રયોગ સુધારણા ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતી જોડણીના સર્વગ્રાહી નિયમો અને સાચી જોડણી ઓળખ (Spelling Rules)
સાર્થ જોડણીકોશ આધારિત જોડણીના નિયમો: એકાક્ષરી શબ્દો (સ્ત્રી, ઘી, લૂ); દ્વિઅક્ષરી શબ્દો (પહેલો અક્ષર દીર્ઘ - કીડો, ચૂલો, દૂધ, ચીજ); ત્રણ અક્ષરના શબ્દો (પહેલો લઘુ તો બીજો ગુરુ - કિનારો, દુકાન; પહેલો ગુરુ તો બીજો લઘુ - શીતળ, કાગળ); ચાર કે તેથી વધુ અક્ષરના શબ્દો (પહેલો અક્ષર હંમેશા હ્રસ્વ - હિલચાલ, કિરતાર); જોડાક્ષર પૂર્વેનો અક્ષર હ્રસ્વ; અનુસ્વારના નિયમો (તીવ્ર અનુસ્વાર, મંદ અનુસ્વાર); પરીક્ષામાં વારંવાર પૂછાતા વિશિષ્ટ શબ્દોની જોડણી ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સમાનાર્થી શબ્દો અને અર્થભેદ / શબ્દભેદ (Synonyms & Word Distinctions)
ગુજરાતી ઉચ્ચ સ્તરીય સમાનાર્થી શબ્દો (સૂર્ય, ચંદ્ર, પૃથ્વી, સોનું, પાણી, પવન, સમુદ્ર, અશ્વ, ગજ, આંખ, વૃક્ષ, આકાશ, કમળ); શબ્દભેદ / અર્થભેદ (હ્રસ્વ-દીર્ઘથી બદલાતો અર્થ: દિન-દિવસ vs દીન-ગરીબ, પાણી-જળ vs પાણી-હાથ, શિલા-પથ્થર vs શીલા-ચરિત્રવાન, ધૂનિ-નદી vs ધૂની-તરંગી, ગોળ-ખાવાનો પદાર્થ vs ગોળ-આકાર) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વિરોધી શબ્દો અને તળપદા શબ્દોનું શિષ્ટરૂપ (Antonyms & Dialect Words)
મહત્વપૂર્ણ વિરોધી શબ્દો (આરોહ-અવરોહ, તિમિર-પ્રકાશ, ઉષા-સંધ્યા, કૃતજ્ઞ-કૃતઘ્ની, નશ્વર-શાશ્વત, વ્યષ્ટિ-સમષ્ટિ, શુક્લ-કૃષ્ણ); ગુજરાતના વિવિધ પ્રદેશો (ચરોતર, સૌરાષ્ટ્ર, ઉત્તર ગુજરાત, ભાલ, સુરતી) ના તળપદા શબ્દોનું માન્ય શિષ્ટરૂપ (દા.ત. વચાર-વિચાર, પોયરો-છોકરો, ઓથાર-દબાણ/સંકટ, ભાળ-શોધ, ભણે-કહે) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ (One Word Substitution in Gujarati)
પરીક્ષા લક્ષી સર્વશ્રેષ્ઠ શબ્દસમૂહ માટે એક શબ્દ (દા.ત. જેને કોઈ શત્રુ નથી તે - અજાતશત્રુ, જેનું નિવારણ ન થઈ શકે તે - અનિવાર્ય, જેનું આચરણ શુદ્ધ છે તે - સદાચારી, સાંજનો સમય જ્યારે ગાયો ચરીને પાછી ફરે તે - ગૌધૂલિ, પથ્થર પર કોતરેલો લેખ - શિલાલેખ, ચારે બાજુ પાણીથી ઘેરાયેલી જમીન - દ્વીપ/ટાપુ, કાનને પ્રિય લાગે તેવું - કર્ણપ્રિય, જે મરી ગયું છે તે - મૃત્યુ પામેલ/સ્વર્ગસ્થ, જેની પત્ની મરી ગઈ છે તે - વિધુર) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
રૂઢિપ્રયોગો અને કહેવતો – અર્થ અને વાક્યપ્રયોગ (Idioms & Proverbs in Gujarati)
પ્રચલિત અને પરીક્ષાલક્ષી રૂઢિપ્રયોગો (આકાશ-પાતાળ એક કરવા, આંખ આડા કાન કરવા, લોહી-પાણી એક કરવા, પગ ધોઈને પીવા, પેટમાં તેલ રેડાવું, જીવ તાળવે ચોંટવો, સોનામાં સુગંધ ભળવી); ગુજરાતી લોકજીવનની કહેવતો (દૂધનું દૂધ અને પાણીનું પાણી, અક્કલ બડી યા ભેંસ, ગાજ્યા મેઘ વરસે નહીં, સંપ ત્યાં જંપ, વાવે તેવું લણે, મોરના ઈંડા ચીતરવા ન પડે, અધૂરો ઘડો છલકાય ઘણો) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતી સાહિત્યનો ઉદ્ભવ, પ્રાગ-નરસિંહ યુગ અને જૈન સાહિત્ય (રાસ, ફાગુ, બારમાસી)
ગુજરાતી ભાષાનો વિકાસ (અપભ્રંશ અને પ્રાચીન ગૂર્જર ગદ્ય); પ્રાગ-નરસિંહ યુગ / જૈન યુગના સાહિત્ય સ્વરૂપો: રાસ (પ્રથમ રાસ: શાલિભદ્રસૂરિ રચિત 'ભરતેશ્વર બાહુબલિ રાસ' ૧૧૮૫), ફાગુ (પ્રથમ ફાગુ: જિનપદ્મસૂરિ રચિત 'સિરીથૂલિભદ્દ ફાગુ', શ્રેષ્ઠ ફાગુ: 'વસંતવિલાસ'), બારમાસી (પ્રથમ બારમાસી: વિનયચંદ્રસૂરિ રચિત 'નેમિનાથ ચતુષ્પદિકા'), પ્રબંધ (પદ્મનાભ રચિત 'કાન્હડદે પ્રબંધ'), પદ્યાવાર્તા (અસાઇત ઠાકર - 'હંસાઉલી' અને ભવાઈના ૩૬૦ વેશ); હેમચંદ્રાચાર્ય (કલિકાલસર્વજ્ઞ, સિદ્ધહેમશબ્દાનુશાસન, દ્વયાશ્રય, કાવ્યાનુશાસન) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
નરસિંહ મહેતા અને મીરાંબાઈ – ભક્તિયુગ, પદો અને પ્રભાતિયાં
નરસિંહ મહેતા (આદિકવિ / ભક્ત શિરોમણી, જન્મ તળાજા ભાવનગર, કર્મભૂમિ જૂનાગઢ, ઝૂલણા છંદમાં પ્રભાતિયાં જેમ કે 'જાગને જાદવા', 'જળકમળ છાંડી જાને બાળા', 'ભોળી રે ભરવાડણ', 'વૈષ્ણવ જન તો તેને રે કહીએ', આત્મચરિત્રાત્મક કૃતિઓ: શામળશાનો વિવાહ, હારમાળા, કુંવરબાઈનું મામેરું, શ્રાદ્ધ, હુંડી); મીરાંબાઈ (જન્મ મેડતા રાજસ્થાન, પદો અને ગરબીઓ, 'પગ ઘૂંઘરૂ બાંધ મીરાં નાચી રે', 'મેરે તો ગિરિધર ગોપાલ', 'રામ રમકડું જડિયું રે') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
અખો, ભાલણ, પ્રેમાનંદ અને શામળ – છપ્પા, આખ્યાન અને પદ્યવાર્તા
અખો (જ્ઞાનનો વડલો, હસતો ફિલસૂફ, અમદાવાદ જેતલપુર, છપ્પા - 'એક મૂરખને એવી ટેવ, પથ્થર એટલા પૂજે દેવ', કૃતિઓ: અખેગીતા, અનુભવબિંદુ, પંચીકરણ, ચિત્તવિચાર સંવાદ); ભાલણ (આખ્યાનના પિતા, કાદંબરીનો પદ્યાનુવાદ, નળાખ્યાન); પ્રેમાનંદ (કવિ શિરોમણી / માણભટ્ટ, વડોદરા, ઉત્તમ આખ્યાનકાર, પ્રતિજ્ઞા - ગુજરાતી ભાષાને ગૌરવ ન અપાવું ત્યાં સુધી પાઘડી નહીં પહેરું, કૃતિઓ: નળાખ્યાન, સુદામાચરિત્ર, ઓખાહરણ, ચંદ્રહાસ આખ્યાન, દશમસ્કંધ, મામેરું); શામળ ભટ્ટ (પદ્યવાર્તાના પિતા, વેગણપુર અમદાવાદ, છપ્પા અને સમસ્યાઓ, કૃતિઓ: સિંહાસન બત્રીસી, પદ્માવતી, મદનમોહના, નંદબત્રીસી) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
દયારામ, ગંગાસતી, ભોજા ભગત, ધીરો અને પ્રીતમ – ગરબી, ભજન, ચાબખા અને કાફી
દયારામ (ભક્તકવિ, મધ્યકાલીન સાહિત્યનો છેલ્લો દીવો / બંસીબોલ, ડભોઈ, ગરબીના પિતા - 'શ્યામ રંગ સમીપે ન જાવું', 'ઓ વાંસલડી વેરણ થઈ લાગી રે', રસિકવલ્લભ); ગંગાસતી (સમઢિયાળા ભાવનગર, પાનબાઈને ઉદ્દેશીને રચેલા ભજનો - 'મેરુ તો ડગે જેના મન નો ડગે', 'વીજળીને ચમકારે મોતીડાં પરોવો પાનબાઈ'); ભોજા ભગત (ચાબખાના પિતા, અમરેલી ફતેહપુર, જલારામ બાપાના ગુરુ); ધીરો (કાફીના પિતા, સાવલી); પ્રીતમ (જ્ઞાનમાર્ગી પદો); રણછોડજી દીવાન; સચ્ચિદાનંદ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સુધારક યુગ (નર્મદ યુગ): નર્મદ, દલપતરામ, નવલરામ અને નંદશંકર મહેતા
નર્મદ (યુગવિધાયક / અર્વાચીનોમાં આધ્ય, સુરત, 'જય જય ગરવી ગુજરાત', પ્રથમ આત્મકથા 'મારી હકીકત', પ્રથમ શબ્દકોશ 'નર્મકોશ', પ્રથમ નિબંધ 'મંડળી મળવાથી થતા લાભ', સામયિક 'ડાંડિયો', 'વીર સત્ય ને રસિક ટેકીલો'); દલપતરામ (કવિશ્વર, વઢવાણ, પ્રથમ નાટક 'લક્ષ્મી', 'વેનચરિત્ર', 'ફાર્બસવિરહ' - પ્રથમ કરુણપ્રશસ્તિ, 'હું તો મંગળ ગાઈશ કાગળમાં'); નંદશંકર મહેતા (પ્રથમ ઐતિહાસિક નવલકથા 'કરણઘેલો' ૧૮૬૬); નવલરામ (પ્રથમ વિવેચક, 'ભટ્ટનું ભોપાળું'); ભોળાનાથ સારાભાઈ; મહીપતરામ રૂપરામ નીલકંઠ (પ્રથમ પ્રવાસગ્રંથ 'ઇંગ્લેન્ડની મુસાફરીનું વર્ણન') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પંડિત યુગ (સાક્ષર યુગ): ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી, મણિલાલ દ્વિવેદી અને રમણભાઈ નીલકંઠ
ગોવર્ધનરામ માધવરામ ત્રિપાઠી (પંડિત યુગના પુરોધા, નડિયાદ, 'સરસ્વતીચંદ્ર' ભાગ ૧ થી ૪ - ગુજરાતી સાહિત્યની પ્રથમ મહાનવલકથા, 'સ્નેહમુદ્રા', 'સાક્ષરજીવન'); મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદી (અભેદમાર્ગના પ્રવાસી, 'કાંતા', 'નૃસિંહાવતાર', 'સુદર્શન ગદ્યાવલી', સામયિક 'પ્રિયંવદા' અને 'સુદર્શન'); રમણભાઈ નીલકંઠ (સમર્થ હાસ્યકાર, 'ભદ્રંભદ્ર' - પ્રથમ હાસ્ય નવલકથા, 'રાઈનો પર્વત' - ઉત્તમ નાટક, 'હાસ્યમંદિર') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પંડિત યુગના કવિઓ: કાંત, કલાપી, નાનાલાલ અને બ.ક. ઠાકોર
મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ 'કાંત' (ખંડકાવ્યના પિતા, લાઠી, 'પૂર્વાલાપ', ઉત્તમ ખંડકાવ્યો: 'અતિજ્ઞાન', 'વસંતવિજય', 'ચક્રવાકમિથુન'); સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ 'કલાપી' (દર્દ અને અશ્રુના કવિ / પ્રણયના કવિ, લાઠી અમરેલી, 'કલાપીનો કેકારવ', 'કાશ્મીરનો પ્રવાસ', ખંડકાવ્ય 'ગ્રામમાતા', 'રે પંખીડા સુખેથી ચણજો'); કવિ નાનાલાલ (ડોલનશૈલીના પિતા / કવિવર, 'વસંતોત્સવ', 'ઇન્દુકુમાર', 'જયા-જયંત', 'ગુજરાતનો તપસ્વી' - ગાંધીજી પર); બળવંતરાય ક. ઠાકોર 'સેહની' (સૉનેટના પિતા, ભરૂચ, પૃથ્વી છંદના પ્રયોગકર્તા, પ્રથમ સૉનેટ 'ભણકારા') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પંડિત યુગના અન્ય સર્જકો: નરસિંહરાવ દિવેટિયા, આનંદશંકર ધ્રુવ અને કેશવલાલ ધ્રુવ
નરસિંહરાવ દિવેટિયા (ભાષાશાસ્ત્રી અને કવિ, 'કુસુમમાળા' - અર્વાચીન કાવ્યસંગ્રહ, 'હૃદયવીણા', 'સ્મરણસંહિતા' - પુત્ર વિયોગમાં રચાયેલ કરુણપ્રશસ્તિ, 'મંગલ મંદિર ખોલો દયામય'); આનંદશંકર ધ્રુવ (પ્રબુદ્ધ જ્ઞાનમૂર્તિ, 'આપણો ધર્મ', 'હિન્દુ ધર્મની બાળપોથી', બનારસ હિન્દુ યુનિવર્સિટીના ઉપકુલપતિ); કેશવલાલ હર્ષદરાય ધ્રુવ (અનુવાદક અને સંશોધક, 'ગીતગોવિંદ', 'મુદ્રારક્ષસ' અનુવાદ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગાંધી યુગ: મહાત્મા ગાંધી, કાકા કાલેલકર અને કિશોરલાલ મશરૂવાળા
મહાત્મા ગાંધી (રાષ્ટ્રપિતા, સાદગીભરી શૈલી, 'સત્યના પ્રયોગો અથવા આત્મકથા', 'હિન્દ સ્વરાજ', 'દક્ષિણ આફ્રિકાના સત્યાગ્રહનો ઇતિહાસ', 'મંગળ પ્રભાત', સામયિકો: નવજીવન, યંગ ઇન્ડિયા, હરિજનબંધુ, સાર્થ જોડણીકોશ ૧૯૨૯); કાકાસાહેબ કાલેલકર (સવાઈ ગુજરાતી, યાત્રા અને નિબંધના સ્વામી, પ્રથમ જ્ઞાનપીઠ પંચ પ્રમુખ, 'હિમાલયનો પ્રવાસ', 'ઓતરાતી દીવાલો', 'રખડવાનો આનંદ', 'જીવનલીલા', 'લોકમાતા' - નદીઓ પર); કિશોરલાલ મશરૂવાળા ('જીવનશોધન', 'કેળવણીના પાયા', 'ગીતામંથન') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગાંધી યુગ: ઝવેરચંદ મેઘાણી, ઉમાશંકર જોશી અને સુંદરમ્
ઝવેરચંદ મેઘાણી (રાષ્ટ્રીય શાયર - ગાંધીજી દ્વારા બિરુદ, ચોટીલા, લોકસાહિત્યના સંશોધક, 'સૌરાષ્ટ્રની રસધાર' ભાગ ૧-૫, 'માણસાઈના દીવા' - રવિશંકર મહારાજ પર, 'સોરઠી બહારવટિયા', કાવ્યસંગ્રહો: 'યુગવંદના', 'સિંધુડો'); ઉમાશંકર જોશી 'વાસુકી' (બામણા સાબરકાંઠા, પ્રથમ ગુજરાતી જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ ૧૯૬૭ - 'નિશીથ', 'વિશ્વશાંતિ', 'ગંગોત્રી', 'પ્રાચીના', 'આતિથ્ય', એકાંકી 'સાપના ભારા', સામયિક 'સંસ્કૃતિ'); સુંદરમ્ / ત્રિભુવનદાસ લુહાર 'ત્રિશૂલ' (મિયાંગામ ભરૂચ, 'કોયા ભગતની કડવી વાણી', 'કાવ્યમંગલા', 'વસુધા', 'યાત્રા', વાર્તાસંગ્રહ 'હીરાકણી અને બીજી વાતો') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગાંધી યુગ: પન્નાલાલ પટેલ, દર્શક અને ઈશ્વર પેટલીકર
પન્નાલાલ પટેલ (જાનપદી નવલકથાના સર્જક, માંડલી ડુંગરપુર, બીજા ગુજરાતી જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ ૧૯૮૫ - 'માનવીની ભવાઈ', 'મળેલા જીવ' - કાનજી અને જીવી, 'વળામણાં', 'સુખદુઃખના સાથી'); મનુભાઈ પંચોળી 'દર્શક' (તિતોડા વાંકાનેર, મૂર્તિદેવી એવોર્ડ અને સરસ્વતી સન્માન, 'ઝેર તો પીધાં છે જાણી જાણી' ભાગ ૧-૩, 'સોક્રેટિસ', 'દીપનિર્વાણ', 'કુરુક્ષેત્ર'); ઈશ્વર પેટલીકર (પેટલાદ આણંદ, સામાજિક નવલકથાકાર, 'લોહીની સગાઈ' - મંગુ અને અમૃતકાકી, 'જનમટીપ', 'ભવસાગર', 'મારી હૈયાસગડી') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
અનુ-ગાંધી યુગ અને આધુનિક યુગ: સુરેશ જોશી, રાજેન્દ્ર શાહ, નિરંજન ભગત અને લાભશંકર ઠાકર
સુરેશ જોશી (આધુનિકતાના પુરસ્કર્તા / રૂપનિર્મિતિના કવિ, વાલોડ સુરત, 'છિન્નપત્ર', 'મરણોત્તર', 'પ્રત્યંચા', 'જનાંતિકે'); રાજેન્દ્ર શાહ (કપડવંજ ખેડા, ત્રીજા ગુજરાતી જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ ૨૦૦૧ - 'ધ્વનિ', 'આંદોલન', 'શ્રુતિ', 'શાંત કોલાહલ'); નિરંજન ભગત (અમદાવાદ, 'છંદોલય', 'કિન્નરી', 'અલ્પવિરામ', પ્રખ્યાત પંક્તિ: 'હું તો બસ ફરવા આવ્યો છું'); લાભશંકર ઠાકર 'પુનર્વસુ' (અકલ્પિતના સર્જક / વૈયક્તિક કવિ, 'પીળો રૂમાલ', 'વૃક્ષ', નાટક 'પીળું ગુલાબ અને હું') ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતી સાહિત્યિક સંસ્થાઓ, અકાદમીઓ અને મુખપત્રો (Literary Institutions & Magazines)
ગુજરાત વિદ્યાસભા (સ્થાપના ૧૮૪૮ અમદાવાદ, એલેક્ઝાન્ડર કિન્લોક ફાર્બસ અને દલપતરામ, મુખપત્ર 'બુદ્ધિપ્રકાશ'); ગુજરાત સાહિત્ય સભા (સ્થાપના ૧૮૯૮ અમદાવાદ, રણજિતરામ વાવાભાઈ મહેતા); ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ (સ્થાપના ૧૯૦૫, પ્રથમ પ્રમુખ ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી, મુખપત્ર 'પરબ'); ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી (સ્થાપના ૧૯૮૨ ગાંધીનગર, મુખપત્ર 'શબ્દસૃષ્ટિ'); પ્રેમાનંદ સાહિત્ય સભા (વડોદરા); નર્મદ સાહિત્ય સભા (સુરત); સાહિત્યિક સામયિકો: 'કુમાર' (રવિશંકર રાવળ), 'કવિલોક', 'સમર્પણ', 'વિશ્વમાનવ' ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતી સાહિત્યના પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો – જ્ઞાનપીઠ, રણજિતરામ, સાહિત્ય અકાદમી અને નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ
જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ વિજેતા ૪ ગુજરાતી સર્જકો: ૧. ઉમાશંકર જોશી (૧૯૬૭ - 'નિશીથ'), ૨. પન્નાલાલ પટેલ (૧૯૮૫ - 'માનવીની ભવાઈ'), ૩. રાજેન્દ્ર શાહ (૨૦૦૧ - 'ધ્વનિ'), ૪. રઘુવીર ચૌધરી (૨૦૧૫ - 'અમૃતા' / સમગ્ર સાહિત્ય); રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક (પ્રથમ વિજેતા ૧૯૨૮ ઝવેરચંદ મેઘાણી); નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ (જૂનાગઢ રૂપાયતન સંસ્થા, પ્રથમ વિજેતા ૧૯૯૯ રાજેન્દ્ર શાહ); સાહિત્ય ગૌરવ પુરસ્કાર, નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક, કુમાર સુવર્ણચંદ્રક, દિલ્હી સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ્સ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સાહિત્યકારોના ઉપનામો / તખલ્લુસ, પ્રખ્યાત પંક્તિઓ અને અમર પાત્રો (Pen Names, Quotes & Characters)
તખલ્લુસ: ધૂમકેતુ (ગૌરીશંકર જોશી), સ્નેહરશ્મિ (ઝીણાભાઈ દેસાઈ - હાઇકુના પિતા), બેફામ (બરકતઅલી વિરાણી), ઘાયલ (અમૃતલાલ ભટ્ટ), શયદા (હરજી લવજી દામાણી), અઝીઝ (ધનશંકર ત્રિપાઠી), મસ્તકવિ (ત્રિભુવન પ્રેમશંકર), દર્શક (મનુભાઈ પંચોળી), ઉશનસ્ (નટવરલાલ પંડ્યા), શૂન્ય પાલનપુરી (અલીખાન બલોચ); અમર પાત્રો: ભદ્રંભદ્ર (રમણભાઈ), કાનજી-જીવી (પન્નાલાલ), મંગુ-અમૃતકાકી (ઈશ્વર પેટલીકર), અલી ડોસો (ધૂમકેતુ - 'પોસ્ટ ઓફિસ'), મુંજ-મૃણાલવતી (કનૈયાલાલ મુનશી - 'પૃથિવીવલ્લભ'), ભટ્ટનું ભોપાળું; પ્રખ્યાત પંક્તિઓ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતી વ્યાકરણ – સંધિ, જોડણી, સમાસ, છંદ અને અલંકાર (સંકલિત મહા મોક ટેસ્ટ)
GPSC Class 1-2, DySO અને GSSSB CCE Group A & B ના લેવલ મુજબના વ્યાકરણ (સંધિ, સમાસ, અલંકાર, છંદ, કૃદંત, નિપાત, જોડણી, વાક્યરૂપાંતર) અને સાહિત્યના સંકલિત ૧૦૦ ઉચ્ચ સ્તરીય પ્રશ્નો.
ગુજરાતી સાહિત્ય – પ્રાચીન, મધ્યકાલીન અને અર્વાચીન સાહિત્યકારો (વિશિષ્ટ મોક ટેસ્ટ)
પરીક્ષા લક્ષી વિધાન આધારિત પ્રશ્નો, સમાનાર્થી-વિરોધી જોડકાં, છંદ-અલંકાર ઓળખ, સાહિત્યિક કૃતિઓ અને સર્જકોના જોડકાં આધારિત ૧૦૦ પ્રશ્નો.
Test Configuration
Practice Rules & Customizer
Test Configuration
Practice Rules & CustomizerFrequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Gujarati Vyakaran & Sahitya (ગુજરાતી વ્યાકરણ અને સાહિત્ય)