Gujarat Economy (ગુજરાતનું અર્થતંત્ર) Test Series
ગુજરાતના અર્થતંત્રની વિશેષતાઓ, સંરચના અને રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં ફાળો
ગુજરાતના અર્થતંત્રનું સ્વરૂપ: 'ભારતનું ગ્રોથ એન્જિન' (Growth Engine of India); ભારતની કુલ વસ્તીના ~૫% ધરાવતું ગુજરાત રાષ્ટ્રીય GDP માં ~૮.૩-૮.૫% થી વધુ અને રાષ્ટ્રીય ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનમાં ~૧૮% થી વધુ ફાળો આપે છે; ભારતના કુલ મર્ચેન્ડાઇઝ નિકાસમાં ગુજરાતનો હિસ્સો (~૩૦-૩૩% સાથે સતત પ્રથમ ક્રમે); અર્થતંત્રના ૩ ક્ષેત્રોની ટકાવારી: કૃષિ અને સંલગ્ન ક્ષેત્ર (~૧૫-૧૭%), ઔદ્યોગિક/ઉત્પાદન ક્ષેત્ર (~૪૩-૪૫% - દેશમાં સૌથી ઊંચો ઔદ્યોગિક હિસ્સો), સેવા ક્ષેત્ર (~૩૮-૪૦%); માથાદીઠ આવક (રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં ઘણી ઊંચી); ભૌગોલિક અને વ્યાપારી લાભો: ૧,૬૦૦ કિમી લાંબો દરિયાકિનારો, પશ્ચિમ એશિયા/યુરોપ સાથે નિકટતા, સાહસિક પ્રજા અને વેપારી માનસિકતા ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતનું રાજ્ય ઘરેલું ઉત્પાદન (GSDP), માથાદીઠ આવક અને આર્થિક વૃદ્ધિ દર
GSDP (Gross State Domestic Product - કુલ રાજ્ય આંતરિક ઉત્પાદન: આધાર વર્ષ ૨૦૧૧-૧૨, વર્તમાન ભાવો અને સ્થિર ભાવો આધારિત વિશ્લેષણ, ₹૨૫+ લાખ કરોડથી વધુ કદ, ૨૦૨૭ સુધીમાં $૫૦૦ બિલિયન અને ૨૦૪૭ સુધીમાં $૩.૫ ટ્રિલિયન અર્થતંત્ર બનવાનું લક્ષ્ય); NSDP (ચોખ્ખું રાજ્ય આંતરિક ઉત્પાદન); ગુજરાતનો વાર્ષિક આર્થિક વૃદ્ધિ દર (સતત ડબલ ડિજિટ/રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં ઊંચો ૧૦-૧૨%); માથાદીઠ GSDP / Per Capita Income (ગુજરાત ભારતના ટોચના મોટા રાજ્યોમાં સ્થાન); ગ્રોસ સ્ટેટ વેલ્યુ એડેડ (GSVA) માં પ્રાથમિક, દ્વિતીય અને તૃતીય ક્ષેત્રનું યોગદાન અને વલણો; નિયામક, અર્થશાસ્ત્ર અને આંકડાશાસ્ત્ર બ્યુરો (ગાંધીનગર - વાર્ષિક રાજ્ય આવક અંદાજો) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાત સરકારનું અંદાજપત્ર (State Budget) – બંધારણીય જોગવાઈ (અનુચ્છેદ ૨૦૨), માળખું અને નવીન પહેલો
રાજ્ય બજેટની બંધારણીય જોગવાઈ: અનુચ્છેદ ૨૦૨ (વાર્ષિક નાણાકીય પત્રક - વિધાનસભામાં રજૂઆત); રાજ્ય સંચિત નિધિ (અનુચ્છેદ ૨૬૬(૧)), રાજ્ય આકસ્મિક નિધિ (અનુચ્છેદ ૨૬૭(૨) - રાજ્યપાલ હસ્તક); બજેટનું કદ (તાજેતરનું ₹૩.૩+ લાખ કરોડથી વધુ ઐતિહાસિક બજેટ); બજેટનું વિભાજન: મહેસૂલી ખાતું (રાજ્યની પોતાની કર આવક SGST, વેટ, સ્ટેમ્પ ડ્યુટી, વીજળી વેરો, વાહન વેરો; કેન્દ્રીય કરવેરામાં હિસ્સો; કેન્દ્રની ગ્રાન્ટ્સ) અને મૂડી ખાતું (મૂડી ખર્ચ Capex પર વિશેષ ભાર ~૨૫-૨૮%); બજેટના ૫ સ્તંભો (ગરીબ-વંચિત કલ્યાણ, માનવ સંસાધન વિકાસ, વિશ્વસ્તરીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, આર્થિક પ્રવૃત્તિઓનો વિકાસ, ગ્રીન ગ્રોથ); જેન્ડર બજેટ (Gender Budget) અને આબોહવા બજેટ (Climate Budget) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતની રાજકોષીય વ્યવસ્થા – કર આવક, રાજકોષીય ખાધ, જાહેર દેવું અને ગુજરાત FRBM એક્ટ ૨૦૦૫
રાજ્ય સરકારની આવકના સ્ત્રોતો: રાજ્યની પોતાની કર આવક (Own Tax Revenue SOTR - રાજ્ય જીએસટી SGST સૌથી મોટો સ્ત્રોત, વેટ પેટ્રોલિયમ પર, સ્ટેમ્પ અને નોંધણી ફી, રાજ્ય આબકારી, મોટર વાહન કર, વીજળી શુલ્ક); બિન-કર આવક (ખનિજ રોયલ્ટી, સિંચાઈ શુલ્ક, વન્ય ઉત્પાદનો, વ્યાજ આવક); ગુજરાત FRBM એક્ટ ૨૦૦૫ (ગુજરાત રાજકોષીય જવાબદારી અધિનિયમ: રાજકોષીય ખાધ GSDP ના ૩% ની મર્યાદામાં રાખવી, મહેસૂલી પુરાંત Revenue Surplus જાળવવી, કુલ જાહેર દેવું GSDP ના ૨૭.૧% ની અંદર રાખવું); ગુજરાતનું રાજકોષીય સંચાલન (દેશના સૌથી વધુ રાજકોષીય શિસ્ત ધરાવતા રાજ્યો પૈકી એક, સતત રેવન્યુ સરપ્લસ અથવા નજીવી ખાધ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાત સામાજિક-આર્થિક સમીક્ષા (Socio-Economic Review) અને માનવ વિકાસ પરિમાણો
ગુજરાત સરકાર દ્વારા બજેટ સત્રમાં રજૂ થતો 'સામાજિક-આર્થિક સમીક્ષા અહેવાલ' (Socio-Economic Review of Gujarat State); ગુજરાતનો માનવ વિકાસ આંક (HDI) અને પરિમાણો; નીતિ આયોગનો રાષ્ટ્રીય બહુઆયામી ગરીબી સૂચકાંક (MPI) માં ગુજરાતની સ્થિતિ (ગરીબી દર ઘટીને ~૧૧.૬% થયો); ગુજરાતમાં બેરોજગારી દર (PLFS સર્વે મુજબ ભારતમાં સૌથી નીચો બેરોજગારી દર ~૧.૭-૨.૨% ધરાવતા રાજ્યોમાં ગુજરાત); શિશુ મૃત્યુદર (IMR), માતા મૃત્યુદર (MMR), સાક્ષરતા દર (૨૦૧૧ મુજબ ૭૮.૦૩%: પુરુષ ૮૫.૭૫%, સ્ત્રી ૬૯.૬૮%), જન્મ સમયે જાતિ પ્રમાણ (SRB); કુપોષણ સામેની પહેલો (સુપોષિત ગુજરાત મિશન, મુખ્યમંત્રી માતૃશક્તિ યોજના MMY, બાલ સખા યોજના) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં કૃષિ અર્થતંત્ર – પાક પેટર્ન, કૃષિ વિકાસ દર અને જ્યોતિગ્રામ / કૃષિ મહોત્સવ
ગુજરાતનું કૃષિ અર્થતંત્ર (રાજ્યના કુલ ભૌગોલિક વિસ્તારના ~૫૦% વાવેતર હેઠળ, છેલ્લા બે દાયકામાં ૮-૯% થી વધુ અભૂતપૂર્વ કૃષિ વિકાસ દર); મુખ્ય પાકોનું અર્થશાસ્ત્ર: કપાસ (સફેદ સોનું - ઉત્પાદનમાં ભારતમાં પ્રથમ ક્રમ, શંકર-૬ અને બીટી કપાસ), મગફળી (તેલીબિયાં - દેશના ૪૦%+ મગફળીનું ઉત્પાદન સૌરાષ્ટ્ર પ્રદેશ), એરંડા/દિવેલા (દેશના ૮૦%+ ઉત્પાદન સાથે વૈશ્વિક ઈજારો), તલ, જીરું, વરિયાળી, ઈસબગુલ (વિશ્વનું ૮૦% ઈસબગુલ પ્રોસેસિંગ ઊંઝા); બાગાયત (કેરી વલસાડી હાફૂસ/ગીર કેસર GI ટેગ, કેળાં આણંદ/ભરૂચ, દાડમ ડીસા/બનાસકાંઠા, ખારેક કચ્છ); જ્યોતિગ્રામ યોજના (૨૦૦૩ - ગામડાંઓમાં ૨૪ કલાક ૩-ફેઝ અવિરત વીજળી અને ખેતી માટે અલગ ફીડર); કૃષિ મહોત્સવ (૨૦૦૫થી - લેબ ટુ લેન્ડ Lab to Land અભિગમ, સોઇલ હેલ્થ કાર્ડ આપનાર ગુજરાત પ્રથમ રાજ્ય) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સિંચાઈ અર્થશાસ્ત્ર – નર્મદા સરદાર સરોવર પ્રોજેક્ટ, સુજલામ સુફલામ, સૌની યોજના અને માઇક્રો ઇરિગેશન
સરદાર સરોવર નર્મદા પ્રોજેક્ટ (ગુજરાતની જીવાદોરી - ૧૩૮.૬૮ મીટર ઊંચાઈ, ૧૮.૪૫ લાખ હેક્ટર સિંચાઈ ક્ષમતા, ૧,૪૫૦ MW જળવિદ્યુત, પીવાનું પાણી ૧૦,૦૦૦+ ગામડાં અને ૧૭૫+ શહેરોને); સૌની યોજના (SAUNI - સૌરાષ્ટ્ર નર્મદા અવતરણ ઇરિગેશન યોજના: ૧૧૫ ડેમોને નર્મદાના પૂરના વધારાના ૧ મિલિયન એકર ફીટ પાણીથી ભરવા ૪ લિંક પાઇપલાઇન્સ); સુજલામ સુફલામ યોજના (ઉત્તર ગુજરાતના ભૂગર્ભ જળ રિચાર્જ કરવા કડાણા/નર્મદા પાણી પાઇપલાઇન); સુજલામ સુફલામ જળ અભિયાન (તળાવો ઊંડા કરવા, ચેકડેમ ડિસિલ્ટિંગ); સૂક્ષ્મ સિંચાઈ (Micro Irrigation): GGRC (ગુજરાત ગ્રીન રિવોલ્યુશન કંપની - ટપક અને ફુવારા પદ્ધતિ પર ૭૦-૮૦% સરકારી સબસિડી, ૧૫+ લાખ હેક્ટરમાં ડ્રિપ સિંચાઈ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં ડેરી ઉદ્યોગ અને શ્વેત ક્રાંતિ (White Revolution) – અમૂલ મોડેલ (Amul), GCMMF અને NDDB
શ્વેત ક્રાંતિની ભૂમિ: ખેડા જિલ્લા દૂધ ઉત્પાદક સહકારી મંડળી (૧૪ ડિસેમ્બર ૧૯૪૬ - સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ અને ત્રિભુવનદાસ પટેલની પ્રેરણા, પોલસન ડેરીના શોષણ સામે સ્થાપના); અમૂલ (AMUL - આણંદ મિલ્ક યુનિયન લિમિટેડ, 'ધ ટેસ્ટ ઓફ ઇન્ડિયા', ડૉ. વર્ગીસ કુરિયન 'ભારતના શ્વેત ક્રાંતિના જનક', એચ.એમ. દલાયા - ભેંસના દૂધમાંથી પ્રથમવાર પાવડર બનાવ્યો); GCMMF (ગુજરાત કો-ઓપરેટિવ મિલ્ક માર્કેટિંગ ફેડરેશન ૧૯૭૩ - એશિયાનું સૌથી મોટું ખાદ્ય ઉત્પાદન સહકારી સંગઠન, વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹૮૦,૦૦૦+ કરોડ, ૧૮ જિલ્લા સહકારી દૂધ સંઘો: બનાસ ડેરી પાલનપુર એશિયાની સૌથી મોટી ડેરી, સાબર ડેરી, સુમુલ સુરત, દૂધસાગર મહેસાણા, મધુર ડેરી, અમૂલ આણંદ); NDDB (નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ ૧૯૬૫ આણંદ); ઓપરેશન ફ્લડ (૧૯૭૦-૧૯૯૬); ગોકુલ ગ્રામ અને પશુપાલન કલ્યાણ યોજનાઓ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં સહકારી ચળવળ (Cooperative Movement) – કૃષિ શાખ, સહકારી બેંકો અને APMC
ગુજરાતની સહકારી ચળવળનો ઇતિહાસ (૧૯૦૪ નો પ્રથમ સહકારી કાયદો, અન્યોન્ય સહાયકારી સહકારી મંડળી વડોદરા ૧૮૮૯ - ભારતની પ્રથમ અર્બન કો-ઓપરેટિવ ક્રેડિટ સોસાયટી); ત્રિ-સ્તરીય સહકારી શાખ માળખું: ૧. પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS - ગ્રામીણ સ્તરે ખેડૂતોને ધિરાણ/ખાતર), ૨. જિલ્લા મધ્યસ્થ સહકારી બેંકો (DCCBs - ૧૮ જિલ્લા બેંકો), ૩. ગુજરાત રાજ્ય સહકારી બેંક (GSC Bank - એપેક્સ બેંક); અર્બન કો-ઓપરેટિવ બેંક્સ (UCBs - ગુજરાત દેશમાં અગ્રણી); ગુજરાત સહકારી મંડળી અધિનિયમ ૧૯૬૧; APMC (એગ્રીકલ્ચરલ પ્રોડ્યુસ માર્કેટ કમિટી / ખેતીવાડી ઉત્પન્ન બજાર સમિતિઓ - ઊંઝા એશિયાનું સૌથી મોટું મસાલા બજાર, ગોંડલ/રાજકોટ કપાસ-મગફળી બજાર, મહુવા ડુંગળી બજાર, સુરત શાકભાજી બજાર) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
મત્સ્યોદ્યોગ અર્થશાસ્ત્ર (Fisheries) – દરિયાઈ અને આંતરદેશીય મત્સ્ય ઉત્પાદન, નિકાસ અને બંદરો
ગુજરાતનો મત્સ્યોદ્યોગ (૧,૬૦૦ કિમી દરિયાકિનારો અને ૨ લાખ ચો.કિમી એક્સક્લુઝિવ ઇકોનોમિક ઝોન EEZ, ભારતમાં દરિયાઈ મત્સ્ય ઉત્પાદનમાં પ્રથમ/બીજા ક્રમે ~૮-૯ લાખ ટન વાર્ષિક); મત્સ્ય નિકાસ (વાર્ષિક ₹૫,૦૦૦+ કરોડની વિદેશી હૂંડિયામણ કમાણી - ઝીંગા/શ્રીમ્પ, પોમ્ફ્રેટ, રિબન ફિશ, સુરમાઈ); મુખ્ય મત્સ્ય બંદરો અને કેન્દ્રો: વેરાવળ (ભારતનું સૌથી મોટું મત્સ્ય બંદર અને પ્રોસેસિંગ હબ), પોરબંદર, માંગરોળ, જાફરાબાદ (સુકા બોમ્બિલ/બૂમલા), ઓખા, સલાયા; આંતરિક મત્સ્યોદ્યોગ (જળાશયો અને તળાવો); બ્લુ રિવોલ્યુશન અને પ્રધાનમંત્રી મત્સ્ય સંપદા યોજના (PMMSY); ફિશરીઝ હાર્બર મોર્ડનાઇઝેશન અને કોલ્ડ ચેઇન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં વન અને ગૌણ વનપેદાશો (Minor Forest Produce) નું અર્થશાસ્ત્ર
ગુજરાતનું વન અર્થતંત્ર (રાજ્યના કુલ ક્ષેત્રફળના ~૧૧.૧૫% વન અને વૃક્ષ આવરણ); વન ઉત્પાદનો: મુખ્ય ઉત્પાદનો (ઇમારતી લાકડું - સાગ ડાંગ/વલસાડ, સીસમ, ખેર) અને ગૌણ વનપેદાશો (MFP - આદિવાસી અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ: ટીમરુ/તેન્દુ પાન બીડી ઉદ્યોગ છોટાઉદેપુર/દાહોદ, મહુડાના ફૂલ અને ડોળી, ગુંદર બાવળ/ગુગળ કચ્છ, લાખ, મધ, ઔષધીય વનસ્પતિઓ હરડે/બહેડા/આમળા); GFDC (ગુજરાત સ્ટેટ ફોરેસ્ટ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ ૧૯૭૬ - વડોદરા, ગૌણ વનપેદાશોની ખરીદી અને પ્રોસેસિંગ 'ધનવંતરી' બ્રાન્ડ); વન ધન વિકાસ કેન્દ્રો (TRIFED); પેસા એક્ટ ૧૯૯૬ (PESA - ગૌણ વનપેદાશો પર ગ્રામસભાની માલિકી); સામાજિક વનીકરણ (Social Forestry ૧૯૬૯ - દેશમાં સૌપ્રથમ શરૂ કરનાર ગુજરાત) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં કૃષિ-પ્રોસેસિંગ (Agro-Processing), એગ્રી-બિઝનેસ અને એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (GAIC)
GAIC (ગુજરાત એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રીઝ કોર્પોરેશન લિમિટેડ ૧૯૬૯); એગ્રો પ્રોસેસિંગ ક્ષેત્ર (મૂલ્યવર્ધન Value Addition: મગફળી તેલ મિલો સૌરાષ્ટ્ર, કપાસ જિનિંગ અને પ્રેસિંગ ૨,૦૦૦+ એકમો કડી/વિરમગામ/સુરેન્દ્રનગર, ડીહાઇડ્રેશન પ્લાન્ટ્સ - મહુવા ભાવનગર એશિયાનું સૌથી મોટું ડુંગળી ડીહાઇડ્રેશન ક્લસ્ટર, બટાટા પ્રોસેસિંગ/વેફર્સ ડીસા/બનાસકાંઠા બાલાજી/ગોપાલ વેફર્સ); મેગા ફૂડ પાર્ક્સ (સુરત - ગુજરાત એગ્રો મેગા ફૂડ પાર્ક, મહેસાણા - ફેન મેગા ફૂડ પાર્ક); એગ્રો ક્લાઈમેટિક ઝોન્સ (ગુજરાતના ૮ કૃષિ આબોહવાકીય ઝોન); કૃષિ નિકાસ નીતિ (Gujarat Agri Export Policy) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતની ઔદ્યોગિક નીતિઓ (Industrial Policy 2020), સુવિધાઓ અને ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ
ગુજરાત ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૦ (Aatmanirbhar Gujarat Schemes for Assistance to Industries: ૪૦ વર્ષના લીઝ પર સરકારી જમીન, કેપિટલ સબસિડી, વ્યાજ સબસિડી, સંશોધન અને વિકાસ R&D પ્રોત્સાહનો, સ્ટાર્ટઅપ્સ સહાય, ગ્રીન પ્રેક્ટિસ પ્રોત્સાહન); ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ (Ease of Doing Business - DPIIT રેન્કિંગમાં ગુજરાત સતત 'ટોપ અચીવર' Top Achiever રાજ્ય); ઇન્વેસ્ટર ફેસિલિટેશન પોર્ટલ (IFP - સિંગલ વિન્ડો ક્લિયરન્સ સિસ્ટમ ૨૦૦+ મંજૂરીઓ); iNDEXTb (ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એક્સ્ટેંશન બ્યુરો ૧૯૭૮ - સિંગલ પોઇન્ટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફેસિલિટેશન સેન્ટર); ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ પોલિસી અને ઉદ્યોગ સાહસિકતા ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
GIDC (ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ નિગમ) – સ્થાપના, ઔદ્યોગિક વસાહતો અને એસ્ટેટ્સ
GIDC (Gujarat Industrial Development Corporation - ગુજરાત ઔદ્યોગિક વિકાસ અધિનિયમ ૧૯૬૨ હેઠળ ૧ મે ૧૯૬૨ના રોજ સ્થાપના, હેડક્વાર્ટર: ઉદ્યોગ ભવન ગાંધીનગર); હેતુ: રાજ્યભરમાં સુવ્યવસ્થિત ઔદ્યોગિક વસાહતોની સ્થાપના અને માળખાકીય સુવિધાઓ (જમીન, રસ્તા, પાણી, વીજળી, ડ્રેનેજ) પૂરી પાડવી; રાજ્યમાં ૨૨૦+ થી વધુ GIDC વસાહતો; પ્રમુખ GIDC એસ્ટેટ્સ: અંકલેશ્વર (એશિયાનું સૌથી મોટું કેમિકલ એસ્ટેટ), વાપી (કેમિકલ્સ અને પેપર), સાણંદ (ઓટોમોબાઇલ હબ), વટવા/નરોડા/ઓઢવ (અમદાવાદ એન્જિનિયરિંગ-કેમિકલ), નંદેસરી (વડોદરા કેમિકલ), પનોલી, ઝઘડિયા, હાલોલ (ઓટો-એન્જિનિયરિંગ), લોધિકા/આજી (રાજકોટ એન્જિનિયરિંગ), છત્રાલ, સાવલી, વિઠ્ઠલપુર, ધોલેરા ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પેટ્રોકેમિકલ્સ અને કેમિકલ ઉદ્યોગ – ગુજરાત કેમિકલ હબ (દહેજ PCPIR, અંકલેશ્વર, વડોદરા, રિલાયન્સ)
ગુજરાત - 'ભારતનું પેટ્રોકેમિકલ અને કેમિકલ પાટનગર' (દેશના કુલ પેટ્રોકેમિકલ ઉત્પાદનમાં ૬૨%+ અને કેમિકલ્સ ઉત્પાદનમાં ૫૩%+ હિસ્સો ધરાવે છે); રિફાઇનરી હબ: જામનગર રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (વિશ્વનું સૌથી મોટું ગ્રાસરૂટ રિફાઇનરી કોમ્પ્લેક્સ ૧.૨૪ મિલિયન બેરલ/દિવસ), વાડીનાર નાયરા એનર્જી (અગાઉ એસ્સાર ઓઇલ - ભારતની બીજી સૌથી મોટી સિંગલ સાઇટ રિફાઇનરી), કોયલી IOCL રિફાઇનરી વડોદરા (૧૯૬૫ - ગુજરાતની પ્રથમ રિફાઇનરી); PCPIR દહેજ (પેટ્રોલિયમ, કેમિકલ્સ એન્ડ પેટ્રોકેમિકલ્સ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન - ૪૫૩ ચો.કિમી વિસ્તાર, ભારતનો સૌથી સફળ PCPIR); અંકલેશ્વર-ભરૂચ 'ગોલ્ડન કોરિડોર'; મુખ્ય કંપનીઓ: IPCL (હાલ રિલાયન્સ), GSFC (૧૯૬૨ વડોદરા), GNFC (૧૯૭૬ ભરૂચ), GACL (૧૯૭૩ વડોદરા/દહેજ), ONGC, ઓપાલ (OPaL દહેજ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ટેક્સટાઇલ અને ગાર્મેન્ટ ઉદ્યોગ – 'ભારતનું માન્ચેસ્ટર', સુરત સિન્થેટિક હબ અને PM-MITRA પાર્ક
ગુજરાતનો કાપડ ઉદ્યોગ: અમદાવાદ - 'ભારતનું માન્ચેસ્ટર' / 'બોસ્ટન ઓફ ધ ઈસ્ટ' (૧૮૬૧ રણછોડલાલ છોટાલાલ દ્વારા પ્રથમ કાપડ મિલ 'અમદાવાદ સ્પિનિંગ એન્ડ વીવિંગ કંપની'ની સ્થાપના, સુતરાઉ કાપડ, ડેનિમ કેપિટલ ઓફ ઇન્ડિયા - દેશના ૪૨% ડેનિમનું ઉત્પાદન અમદાવાદમાં અરવિંદ મિલ્સ વગેરે); ATIRA (અમદાવાદ ટેક્સટાઇલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ રિસર્ચ એસોસિએશન ૧૯૪૭ - ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ અને કસ્તૂરભાઈ લાલભાઈ); સુરત - 'ભારતનું સિલ્ક અને સિન્થેટિક સિટી' (દેશના ૪૦% માનવસર્જિત/પોલિએસ્ટર ફેબ્રિક અને આર્ટ સિલ્ક સાડીઓનું ઉત્પાદન, સુરત ટેક્સટાઇલ માર્કેટ); ટેક્સટાઇલ પોલિસી; PM-MITRA પાર્ક (નવસારી - ૧,૦૦૦ એકરમાં મેગા ઇન્ટિગ્રેટેડ ટેક્સટાઇલ રિજન એન્ડ એપેરલ પાર્ક) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
હીરા ઉદ્યોગ (Diamond Industry) – સુરત ડાયમંડ બુર્સ (SDB), પોલિશિંગ અને જેમ્સ & જ્વેલરી
ગુજરાતનો હીરા ઉદ્યોગ: વિશ્વના ૧૦ માંથી ૮ (૯૦%+) રફ હીરાનું કટિંગ અને પોલિશિંગ ગુજરાતમાં (સુરત, ભાવનગર, અમરેલી, અમદાવાદ) થાય છે; વાર્ષિક ₹૧.૫+ લાખ કરોડથી વધુની હીરા નિકાસ; સુરત ડાયમંડ બુર્સ (SDB - ખજોદ સુરત, ડ્રીમ સિટી DREAM City પ્રોજેક્ટ: વિશ્વની સૌથી મોટી સિંગલ ઓફિસ બિલ્ડિંગ ૬૭ લાખ ચો.ફૂટ - યુએસ પેન્ટાગોનને પાછળ છોડી, ૪,૫૦૦+ હીરા વેપારીઓની ઓફિસો, આંતરરાષ્ટ્રીય હીરા વેપારનું કેન્દ્ર); લેબ ગ્રોન ડાયમંડ્સ (LGD - પ્રયોગશાળામાં ઉગાડેલા હીરાનું વૈશ્વિક હબ બનવા તરફ સુરત); GJEPC (જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ); હીરા ઉદ્યોગમાં ૧૦+ લાખ કારીગરોને રોજગારી ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને હેલ્થકેર ઉદ્યોગ – ગુજરાત ફાર્મા હબ (અમદાવાદ, વડોદરા, અંકલેશ્વર) અને મેડિકલ ડિવાઇસ
ગુજરાત - 'ભારતનું ફાર્માસ્યુટિકલ હબ' (દેશના કુલ ફાર્મા ઉત્પાદનમાં ~૩૩% અને ફાર્મા નિકાસમાં ~૨૮% હિસ્સો ધરાવે છે); અગ્રણી કેન્દ્રો: અમદાવાદ, વડોદરા, અંકલેશ્વર, વાપી, ચાંગોદર; વિશ્વવિખ્યાત ફાર્મા કંપનીઓનું ઉદ્ગમ સ્થાન: ઝાયડસ લાઈફસાયન્સિસ (ઝાયડસ કેડિલા), સન ફાર્માસ્યુટિકલ્સ (ભારતની સૌથી મોટી ફાર્મા કંપની), ટોરેન્ટ ફાર્મા, એલેમ્બિક ફાર્મા (૧૯૦૭ વડોદરા - ભારતની સૌથી જૂની ફાર્મા કંપનીઓ પૈકી એક), કેડિલા ફાર્મા, ઇન્ટાસ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, ડિશમેન કાર્બોજેન; બલ્ક ડ્રગ પાર્ક (Bulk Drug Park - જંબુસર ભરૂચ ૨,૦૦૦+ એકરમાં); મેડિકલ ડિવાઇસ પાર્ક (રાજકોટ); NIPER (નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ ફાર્માસ્યુટિકલ એજ્યુકેશન એન્ડ રિસર્ચ ગાંધીનગર) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ઓટોમોબાઇલ અને એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્ર – સાણંદ ઓટો હબ (ટાટા, મારુતિ, ફોર્ડ) અને રાજકોટ એન્જિનિયરિંગ
ગુજરાત - 'ભારતનું ડેટ્રોઇટ' બનવા તરફ: ઓટોમોબાઇલ ક્રાંતિની શરૂઆત (૨૦૦૮માં ટાટા નેનો પ્રોજેક્ટ પશ્ચિમ બંગાળના સિંગુરથી ગુજરાતના સાણંદ ખસેડાયો - તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનો ઐતિહાસિક 'Welcome' SMS); પ્રમુખ ઓટો હબ: ૧. સાણંદ હબ (ટાટા મોટર્સ, ટાટા પેસેન્જર ઇલેક્ટ્રિક મોબિલિટી, અગાઉ ફોર્ડ ઇન્ડિયા પ્લાન્ટ); ૨. હાંસલપુર/બેચરાજી મહેસાણા (સુઝુકી મોટર ગુજરાત SMG - મારુતિ સુઝુકીનો સૌથી મોટો નિકાસ પ્લાન્ટ); ૩. હાલોલ પંચમહાલ (MG મોટર ઇન્ડિયા, અગાઉ જનરલ મોટર્સ); ૪. ભરૂચ (હીરો મોટોકોર્પ); ૫. વડોદરા (કોચ ફેક્ટરી, બોમ્બાર્ડિયર/અલ્સ્ટોમ મેટ્રો કોચ સાવલી); રાજકોટ એન્જિનિયરિંગ ક્લસ્ટર (ડીઝલ એન્જિન, સબમર્સિબલ પંપ, ઓટો પાર્ટ્સ, સીએનસી મશીનરી - એશિયાનું સૌથી મોટું ફાઉન્ડ્રી અને કાસ્ટિંગ હબ); મોરબી ઓટો પાર્ટ્સ અને ઘડિયાળ ઉદ્યોગ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સિરામિક અને વિટ્રિફાઇડ ટાઇલ્સ ઉદ્યોગ – મોરબી વૈશ્વિક સિરામિક હબ
મોરબી - 'વિશ્વની સિરામિક રાજધાની' (ભારતના કુલ સિરામિક ઉત્પાદનમાં ૯૦%+ અને વિશ્વના ૧૫-૧૮% સિરામિક ટાઇલ્સ અને સેનિટરીવેરનું ઉત્પાદન મોરબીમાં થાય છે, ચીન પછી વિશ્વનું બીજું સૌથી મોટું સિરામિક ક્લસ્ટર); વાર્ષિક ટર્નઓવર ₹૬૦,૦૦૦+ કરોડ અને ₹૧૮,૦૦૦+ કરોડથી વધુની વૈશ્વિક નિકાસ (૧૮૦+ દેશોમાં નિકાસ); ૧,૦૦૦+ થી વધુ આધુનિક સિરામિક એકમો; ક્લે/કાચો માલ: રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાંથી ફેલ્ડસ્પાર, ચાઇના ક્લે, સિલિકા; ઈંધણ: પ્રાકૃતિક ગેસ (GSPC દ્વારા પાઇપલાઇન ગેસ સપ્લાય); મોરબી ક્લોક/ઘડિયાળ ઉદ્યોગ (અજંતા, ઓરેવા - વિશ્વની સૌથી મોટી દીવાલ ઘડિયાળ ઉત્પાદક કંપનીઓ); મોરબી ઇન્ટરનેશનલ સિરામિક પાર્ક ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં સિમેન્ટ, કાગળ, પ્લાસ્ટિક, જહાજ ભાંગવાનો ઉદ્યોગ (Alang Ship Breaking) અને સ્ટીલ
૧. અલંગ-સોસિયા શિપ બ્રેકિંગ યાર્ડ (Alang - ભાવનગર જિલ્લો: વિશ્વનું સૌથી મોટું જહાજ ભાંગવાનું રિસાયકલિંગ યાર્ડ, ૧૫૦+ પ્લોટ, વિશ્વના ૫૦%+ નિવૃત્ત વ્યાપારી જહાજોનું રિસાયકલિંગ, હોંગકોંગ કન્વેન્શન HKC ગ્રીન શિપ રિસાયકલિંગ ધોરણો, દેશને લાખો ટન રિ-રોલેબલ સ્ટીલ પૂરો પાડે છે); ૨. સ્ટીલ અને હેવી મેટલ: હજીરા સુરત (આર્સેલર મિત્તલ નિપ્પોન સ્ટીલ AM/NS ઇન્ડિયા - ભારતનો સૌથી મોટો સિંગલ લોકેશન સ્ટીલ પ્લાન્ટ, લાર્સન એન્ડ ટુબ્રો L&T હેવી એન્જિનિયરિંગ અને આર્મર્ડ સિસ્ટમ્સ K9 વજ્ર ટેન્ક નિર્માણ); ૩. સિમેન્ટ ઉદ્યોગ (૧૯૧૪ પોરબંદર ભારતનો પ્રથમ સફળ પ્લાન્ટ, દ્વારકા, સિદસર, અમરેલી અલ્ટ્રાટેક/અંબુજા/હાથી સિમેન્ટ); ૪. પ્લાસ્ટિક અને પેકેજિંગ ઉદ્યોગ (વાપી, અંકલેશ્વર, દમણ સરહદ); ૫. કાગળ ઉદ્યોગ (સેન્ટ્રલ પલ્પ મિલ્સ સોનગઢ તાપી, વાપી) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
GIFT City (ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સ ટેક-સિટી) – IFSC, બુલીયન એક્સચેન્જ અને વૈશ્વિક બેંકિંગ
ગિફ્ટ સિટી (GIFT City - ગાંધીનગર, સાબરમતી નદી કાંઠે ૮૮૬ એકરમાં ભારતનું પ્રથમ ઓપરેશનલ ગ્રીનફિલ્ડ સ્માર્ટ સિટી અને ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીસ સેન્ટર IFSC); IFSCA (ઇન્ટરનેશનલ ફાઇનાન્સિયલ સર્વિસીસ સેન્ટર્સ ઓથોરિટી એક્ટ ૨૦૧૯ - એકીકૃત નાણાકીય નિયમનકાર સંસ્થા, પ્રથમ ચેરમેન ઇન્જેતી શ્રીનિવાસ); IIBX (ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ બુલીયન એક્સચેન્જ - ભારતનું પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય ગોલ્ડ એક્સચેન્જ); ઇન્ડિયા INX (ઇન્ડિયા ઇન્ટરનેશનલ એક્સચેન્જ - BSE નું પેટા એક્સચેન્જ) અને NSE IFSC; ગિફ્ટ નિફ્ટી (Gift Nifty - સિંગાપોર એક્સચેન્જ SGX નિફ્ટી ગિફ્ટ સિટીમાં સ્થળાંતરિત); આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકોની IFSC શાખાઓ, વૈશ્વિક ફિનટેક હબ, ગૂગલ/આઈબીએમ ગ્લોબલ ફિનટેક સેન્ટર, ઓસ્ટ્રેલિયાની ડીકિન (Deakin) અને વોલોન્ગોંગ યુનિવર્સિટીના પ્રથમ વિદેશી કેમ્પસ; યુટિલિટી ટનલ, ડિસ્ટ્રિક્ટ કૂલિંગ સિસ્ટમ અને ઓટોમેટેડ વેસ્ટ કલેક્શન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
Dholera SIR (ધોલેરા સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન) અને DMIC (દિલ્હી-મુંબઈ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કોરિડોર)
ધોલેરા SIR (Dholera Special Investment Region - અમદાવાદ જિલ્લો, ભાલ પ્રદેશ: ૯૨૦ ચો.કિમી વિસ્તાર - શાંઘાઈ કરતાં મોટું, ભારતનું પ્રથમ અને સૌથી મોટું પ્લેટિનમ-રેટેડ ગ્રીનફિલ્ડ ઔદ્યોગિક સ્માર્ટ સિટી); ગુજરાત સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન એક્ટ ૨૦૦૯ (SIR Act); DMIC (દિલ્હી-મુંબઈ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કોરિડોર - ૧,૫૦૪ કિમી, જાપાન સહયોગ, ગુજરાતમાંથી સૌથી વધુ ૩૮% લંબાઈ પસાર થાય છે); ધોલેરા સેમિકન્ડક્ટર હબ (ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને તાઇવાનની પાવરચિપ PSMC દ્વારા ₹૯૧,૦૦૦ કરોડના ખર્ચે ભારતની પ્રથમ કોમર્શિયલ સેમિકન્ડક્ટર ફેબ્રીકેશન ફેબ સ્થાપના); ધોલેરા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (નવગામ); ભીમનાથ-ધોલેરા બ્રોડગેજ રેલવે; અમદાવાદ-ધોલેરા ૬-લેન એક્સપ્રેસવે અને ૪,૪૦૦ MW અલ્ટ્રા મેગા સોલાર પાર્ક ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન (SEZ) – કંડલા FTZ/SEZ, મુન્દ્રા, દહેજ અને સેક્ટર-સ્પેસિફિક SEZ
કંડલા ફ્રી ટ્રેડ ઝોન (KFTZ / KASEZ - ૧૯૬૫ એશિયાનો સૌપ્રથમ મુક્ત વેપાર ક્ષેત્ર/FTZ, ૨૦૦૩માં SEZ માં રૂપાંતરિત); સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન એક્ટ ૨૦૦૫ (ગુજરાતમાં દેશના સૌથી સફળ અને સૌથી વધુ નિકાસ કરતા SEZs); મુન્દ્રા SEZ (અદાણી પોર્ટ્સ એન્ડ SEZ APSEZ - ભારતનો સૌથી મોટો મલ્ટી-પ્રોડક્ટ પોર્ટ-આધારિત SEZ); દહેજ SEZ (પેટ્રોકેમિકલ્સ અને એન્જિનિયરિંગ); રિલાયન્સ જામનગર SEZ; સેક્ટર-સ્પેસિફિક SEZ: ઝાયડસ ફાર્મા SEZ (મતાર/ચાંગોદર), ટીસીએસ ગીતાન્જલી IT SEZ ગાંધીનગર, ઇન્ફોસિટી ગાંધીનગર, સુરત ડાયમંડ એન્ડ ટેક્સટાઇલ SEZ (સચિન); SEZ ની નિકાસ આવક, ડ્યુટી ફ્રી ઇમ્પોર્ટ લાભો અને રોજગાર સર્જન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સેમિકન્ડક્ટર અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ મિશન – સેમિકોન ગુજરાત પોલિસી ૨૦૨૨-૨૭ (માઇક્રોન, ટાટા, સીજી પાવર)
ગુજરાત સેમિકન્ડક્ટર પોલિસી ૨૦૨૨-૨૭ (ભારતમાં સમર્પિત સેમિકન્ડક્ટર નીતિ જાહેર કરનાર પ્રથમ રાજ્ય - સાયન્સ એન્ડ ટેક્નોલોજી વિભાગ હેઠળ ગુજરાત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્ડ સેમિકન્ડક્ટર મિશન GESM); જમીન, વીજળી અને પાણી પર ભારે સબસિડી; મેગા રોકાણો: ૧. માઇક્રોન ટેકનોલોજી (Micron Technology USA - ₹૨૨,૫૦૦+ કરોડના ખર્ચે સાણંદ ખાતે ભારતનો પ્રથમ એડવાન્સ્ડ સેમિકન્ડક્ટર એસેમ્બલી, ટેસ્ટિંગ, માર્કિંગ અને પેકેજિંગ ATMP પ્લાન્ટ); ૨. ટાટા-PSMC ફેબ (ધોલેરા ₹૯૧,૦૦૦ કરોડ); ૩. સીજી પાવર અને રેનેસાસ (CG Power, Renesas Japan અને Stars Micro Thailand - સાણંદ OSAT ફેસિલિટી ₹૭,૬૦૦ કરોડ); ૪. કાયન્સ સેમિકન્ડક્ટર (Kaynes - સાણંદ); ગુજરાત ઇલેક્ટ્રોનિક્સ પોલિસી અને હાઇ-ટેક મેન્યુફેક્ચરિંગ ઇકોસિસ્ટમ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ (VGGS) – ઇતિહાસ (૨૦૦૩ થી ૨૦૨૪), MoUs અને વૈશ્વિક ભાગીદારી
વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ સમિટ (VGGS - ૨૦૦૩માં તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા શરૂઆત, 'શ્રેષ્ઠ વૈશ્વિક રોકાણ પ્લેટફોર્મ', દર બે વર્ષે મહાત્મા મંદિર ગાંધીનગર ખાતે આયોજન); ૨૦ વર્ષની યાત્રા (૨૦૦૩-૨૦૨૩ 'સમિટ ઓફ સક્સેસ' Summit of Success); ૧૦મી વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ ૨૦૨૪ (થીમ: 'ગેટવે ટુ ધ ફ્યુચર' Gateway to the Future - ૩૪ ભાગીદાર દેશો, ૧૩૦+ દેશોના પ્રતિનિધિઓ, ₹૪૫+ લાખ કરોડના ઐતિહાસિક એમઓયુ MoUs); ક્ષેત્રો: ગ્રીન હાઇડ્રોજન, રિન્યુએબલ એનર્જી, સેમિકન્ડક્ટર્સ, એરોસ્પેસ-ડિફેન્સ, ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ EV, ફિનટેક; વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ગ્લોબલ ટ્રેડ શો; વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સ્ટાર્ટઅપ સમિટ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં પોર્ટ અર્થશાસ્ત્ર (Maritime Economy) – GMB, કંડલા/દીનદયાળ પોર્ટ, મુન્દ્રા, પીપાવાવ, દહેજ
ગુજરાતનો મેરીટાઇમ ક્ષેત્ર (૧,૬૦૦ કિમી દરિયાકિનારો - ભારતના કુલ બંદર કાર્ગો ટ્રાફિકના ~૪૦% થી વધુ કાર્ગો એકલું ગુજરાત સંભાળે છે, દરિયાઈ વેપારનો ગેટવે); GMB (ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ ૧૯૮૨ - ભારતમાં રાજ્ય કક્ષાનું પ્રથમ મેરીટાઇમ બોર્ડ, ૪૮ નાના/મધ્યમ નોન-મેજર બંદરોનું સંચાલન); દીનદયાળ પોર્ટ / કંડલા (ભારત સરકારનું મુખ્ય મેજર પોર્ટ - કચ્છ, મુક્ત વેપાર ક્ષેત્ર, કાર્ગો હેન્ડલિંગમાં દેશમાં મોખરે); મુન્દ્રા પોર્ટ (ભારતનું સૌથી મોટું ખાનગી વાણિજ્યિક બંદર અને સૌથી મોટું કન્ટેનર પોર્ટ); પીપાવાવ પોર્ટ (અમરેલી - ભારતનું પ્રથમ PPP આધારિત સંયુક્ત ક્ષેત્રનું બંદર APM ટર્મિનલ્સ); દહેજ પોર્ટ (પેટ્રોનેટ LNG ટર્મિનલ, ભારતનું પ્રથમ કેમિકલ પોર્ટ); હજીરા પોર્ટ, જામનગર (સિક્કા/બેડી); પોર્ટ પોલિસી ૧૯૯૫ (ખાનગીકરણ પ્રોત્સાહન) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સાગરમાલા, રો-રો ફેરી સેવાઓ, શિપિંગ અને ઇનલેન્ડ વોટરવેઝ
સાગરમાલા પ્રોજેક્ટ (પોર્ટ-આધારિત ઔદ્યોગિક વિકાસ, પોર્ટ કનેક્ટિવિટી અને કોસ્ટલ કોમ્યુનિટી ડેવલપમેન્ટ); રો-રો અને રો-પેક્સ ફેરી સેવા (Ro-Ro / Ro-Pax Ferry Service - ઘોઘા ભાવનગર થી હજીરા સુરત વચ્ચે ખંભાતના અખાતમાં: ૩૬૦ કિમીનું સડક અંતર ઘટીને માત્ર ૯૦ કિમી સમુદ્રી માર્ગ, કાર્બન ઉત્સર્જન અને સમયમાં ૭૦% બચત; ઘોઘા-દહેજ સેવા); ગુજરાત મેરીટાઇમ યુનિવર્સિટી (GMU ગાંધીનગર - ભારતની પ્રથમ મેરીટાઇમ યુનિવર્સિટી); ગુજરાત ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ આર્બિટ્રેશન સેન્ટર (GIMAC ગિફ્ટ સિટી); શિપબિલ્ડિંગ ઉદ્યોગ (માંડવી, ભરૂચ, સુરત); કોસ્ટલ શિપિંગ પ્રોત્સાહન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં માર્ગ પરિવહન, એક્સપ્રેસવેઝ અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્ર (LEADS Index)
માર્ગ માળખું: નેશનલ એક્સપ્રેસવે ૧ (NE 1 / મહાત્મા ગાંધી એક્સપ્રેસવે - અમદાવાદ-વડોદરા ૯૩ કિમી, ૧૭ જાન્યુઆરી ૨૦૦૩, ભારતનો પ્રથમ પૂર્ણ ઍક્સેસ-કંટ્રોલ એક્સપ્રેસવે); દિલ્હી-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે (ગુજરાતમાંથી ૪૨૩ કિમી પસાર થાય છે - દાહોદ, ગોધરા, વડોદરા, ભરૂચ, સુરત, વલસાડ); અમદાવાદ-ધોલેરા એક્સપ્રેસવે; અમૃતસર-જામનગર ઇકોનોમિક કોરિડોર; પ્રગતિ પથ અને કિસાન પથ યોજના; લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્ર: LEADS ઇન્ડેક્સ (Logistics Ease Across Different States - વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા લોજિસ્ટિક્સ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં ગુજરાત સતત 'અચીવર' Top Achiever રાજ્ય); મલ્ટી-મોડલ લોજિસ્ટિક્સ પાર્ક્સ (MMLP - સાણંદ, વડોદરા) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
રેલવે માળખું – વેસ્ટર્ન ડેડિકેટેડ ફ્રેઇટ કોરિડોર (DFC), બુલેટ ટ્રેન (MAHSR) અને મેટ્રો રેલ
૧. વેસ્ટર્ન ડેડિકેટેડ ફ્રેઇટ કોરિડોર (WDFC - દાદરી યુપી થી જેએનપીટી મુંબઈ ૧,૫૦૬ કિમી, ગુજરાતમાંથી સૌથી વધુ ૩૭% / ૫૬૫ કિમી પસાર થાય છે, ડબલ સ્ટેક કન્ટેનર ટ્રેનો, મુન્દ્રા અને પીપાવાવ બંદરો સાથે કનેક્ટિવિટી); ૨. મુંબઈ-અમદાવાદ હાઇ સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટ (MAHSR / બુલેટ ટ્રેન - ૫૦૮ કિમી, જાપાન JICA સહયોગ શિંકાનસેન ટેકનોલોજી, ગુજરાતમાં ૩૫૨ કિમી અને ૮ સ્ટેશનો: વાપી, બિલીમોરા, સુરત, ભરૂચ, વડોદરા, આણંદ, અમદાવાદ, સાબરમતી હબ); ૩. મેટ્રો રેલ પરિયોજનાઓ: GMRC (ગુજરાત મેટ્રો રેલ કોર્પોરેશન - અમદાવાદ-ગાંધીનગર મેટ્રો ફેઝ ૧ અને ૨, સુરત મેટ્રો રેલ પ્રોજેક્ટ ૪૦+ કિમી નિર્માણાધીન); ૪. વંદે ભારત એક્સપ્રેસ ટ્રેનો (ગાંધીનગર-મુંબઈ, સાબરમતી-જોધપુર, જામનગર-અમદાવાદ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
હવાઈ પરિવહન (Aviation) – એરપોર્ટ્સ, ઉડાન (UDAN) સ્કીમ, એવિએશન હબ અને સીપ્લેન સેવા
ગુજરાતમાં નાગરિક ઉડ્ડયન: GUJSAIL (ગુજરાત સ્ટેટ એવિએશન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર કંપની લિમિટેડ); આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ્સ: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ SVPIA (અમદાવાદ - અદાણી એરપોર્ટ્સ સંચાલિત), સુરત ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ; પ્રમુખ ડોમેસ્ટિક એરપોર્ટ્સ: વડોદરા (ગ્રીન એરપોર્ટ બિલ્ડિંગ), રાજકોટ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (હીરાસર ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ), ભાવનગર, જામનગર, પોરબંદર, ભુજ, કંડલા, કેશોદ; ગ્રીનફિલ્ડ એરપોર્ટ્સ: ધોલેરા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (નવગામ), અંકલેશ્વર; ઉડાન યોજના (RCS-UDAN - રાજ્યના નાના શહેરો વચ્ચે પ્રાદેશિક ફ્લાઇટ્સ); ભારતની પ્રથમ સીપ્લેન સેવા (૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૦ - સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ અમદાવાદ થી સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી કેવડિયા); એવિએશન એકેડેમી અને ડ્રોન પોલિસી ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતનું ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર – GSWAN, ભારતનેટ, સ્ટેટ ડેટા સેન્ટર (SDC) અને ઈ-ગવર્નન્સ પ્રોજેક્ટ્સ
ડિજિટલ ગુજરાત: GSWAN (ગુજરાત સ્ટેટ વાઇડ એરિયા નેટવર્ક - એશિયાનું સૌથી મોટું IP-આધારિત સરકારી સંચાર નેટવર્ક, તમામ જિલ્લા, તાલુકા અને સરકારી કચેરીઓનું કનેક્ટિવિટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર); ગુજરાત ફાઇબર ગ્રીડ નેટવર્ક લિમિટેડ GFGNL (ભારતનેટ ફેઝ-૨ હેઠળ તમામ ૧૪,૦૦૦+ ગ્રામ પંચાયતોને ઓપ્ટિકલ ફાઇબર હાઇ-સ્પીડ બ્રોડબેન્ડ કનેક્ટિવિટી); ગુજરાત સ્ટેટ ડેટા સેન્ટર (GSDC ગાંધીનગર - ISO પ્રમાણિત સુરક્ષિત ક્લાઉડ); પ્રમુખ ઈ-ગવર્નન્સ પોર્ટલ: ડિજિટલ ગુજરાત પોર્ટલ (નાગરિક સેવાઓ), ઈ-ધરા (જમીન રેકોર્ડ RoR), ઈ-નગર (મ્યુનિસિપલ સેવાઓ), સ્વાગત ઓનલાઇન (SWAGAT - મુખ્યમંત્રી જનફરિયાદ નિવારણ, UN પબ્લિક સર્વિસ એવોર્ડ ૨૦૧૦), i-ખેડૂત પોર્ટલ (ખેતી યોજનાઓ), CM ડેશબોર્ડ (ગાંધીનગર - રીઅલ-ટાઇમ ડેવલપમેન્ટ મોનિટરિંગ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતનો પાવર સેક્ટર – GUVNL માળખું (GSECL, GETCO, DGVCL, MGVCL, PGVCL, UGVCL) અને વીજ સુધારા
ગુજરાતમાં વીજ સુધારા: ગુજરાત વિદ્યુત ઉદ્યોગ પુનર્ગઠન અને નિયમન અધિનિયમ ૨૦૦૩ (GEB - ગુજરાત વિદ્યુત બોર્ડનું વિભાજન Unbundling કરી ૨૦૦૫માં ૭ ઉત્તરાધિકારી કંપનીઓની રચના); ૧. હોલ્ડિંગ કંપની: GUVNL (ગુજરાત ઊર્જા વિકાસ નિગમ લિમિટેડ વડોદરા); ૨. ઉત્પાદન કંપની: GSECL (ગુજરાત સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રિસિટી કોર્પોરેશન - થર્મલ, હાઇડ્રો અને ગેસ પ્લાન્ટ્સ: ઉકાઈ, વાણાકબોરી, ગાંધીનગર, ધુવારણ ભારતનો પ્રથમ ગેસ પ્લાન્ટ, સિક્કા, કચ્છ લિગ્નાઇટ પાનંધ્રો); ૩. ટ્રાન્સમિશન કંપની: GETCO (ગુજરાત એનર્જી ટ્રાન્સમિશન કોર્પોરેશન); ૪. ચાર વીજ વિતરણ કંપનીઓ (DISCOMs - દેશમાં સતત A+ ગ્રેડ મેળવતી વીજ કંપનીઓ): DGVCL દક્ષિણ, MGVCL મધ્ય, PGVCL પશ્ચિમ (સૌથી મોટો ભૌગોલિક વિસ્તાર), UGVCL ઉત્તર ગુજરાત; ટોરેન્ટ પાવર (ખાનગી ડિસ્કોમ - અમદાવાદ, ગાંધીનગર, સુરત); GERC (ગુજરાત વિદ્યુત નિયમન પંચ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા (Renewable Energy) – ગુજરાત રિન્યુએબલ એનર્જી પોલિસી ૨૦૨૩, સોલાર, વિન્ડ અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન
ગુજરાત રિન્યુએબલ એનર્જી પોલિસી ૨૦૨૩ (૨૦૩૦ સુધીમાં ૧૦૦ GW પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષમતા સ્થાપિત કરવાનું લક્ષ્ય, કુલ વીજળીમાં ૫૦% હિસ્સો ગ્રીન એનર્જી); સૌર ઊર્જા: ચારણકા સોલાર પાર્ક (પાટણ જિલ્લો ૨૦૧૨ - એશિયાનો પ્રથમ મલ્ટી-ડેવલપર સોલાર પાર્ક), ખાવડા કચ્છ રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક (વિશ્વનો સૌથી મોટો ૭૨,૬૦૦ હેક્ટરમાં ૩૦,૦૦૦ MW / ૩૦ GW હાઇબ્રિડ સોલાર-વિન્ડ પાર્ક - અદાણી/NTPC); સૂર્ય ગુજરાત યોજના (રૂફટોપ સોલાર - દેશના ૮૦%+ રહેણાંક સોલાર રૂફટોપ ઇન્સ્ટોલેશન સાથે ગુજરાત ભારતમાં પ્રથમ); મોઢેરા (મહેસાણા - ભારતનું સૌપ્રથમ ૨૪x૭ સૌરઊર્જા સંચાલિત સૂર્યગ્રામ Solar Village); પવન ઊર્જા: દેશમાં બીજા ક્રમે સ્થાપિત ક્ષમતા (જામનગર, કચ્છ, દેવભૂમિ દ્વારકા); નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન હબ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં ગેસ ગ્રીડ અર્થવ્યવસ્થા – GSPC, GSPL, LNG ટર્મિનલ્સ અને સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD)
ગુજરાત - 'ભારતનું ગેસ પાટનગર' (દેશમાં સૌપ્રથમ રાજ્યવ્યાપી નેચરલ ગેસ ગ્રીડ સ્થાપનાર રાજ્ય); GSPC (ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન ૧૯૭૯); GSPL (ગુજરાત સ્ટેટ પેટ્રોનેટ લિમિટેડ - ૩,૦૦૦+ કિમી લાંબી હાઇ-પ્રેશર ગેસ પાઇપલાઇન ગ્રીડ); LNG ટર્મિનલ્સ (ભારતના ૬ LNG ટર્મિનલ્સમાંથી ૩ મોટા ગુજરાતમાં - દેશની ૭૦%+ LNG આયાત સંભાળે છે): દહેજ પેટ્રોનેટ LNG (વિશ્વના સૌથી મોટા ટર્મિનલ્સ પૈકી એક), હજીરા શેલ LNG, મુન્દ્રા LNG ટર્મિનલ, છારા ગીરસોમનાથ સ્વાન એનર્જી LNG; સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD - ગુજરાત ગેસ લિમિટેડ GGL ભારતની સૌથી મોટી સિટી ગેસ કંપની, અદાણી ટોટલ ગેસ, સાબરમતી ગેસ, વડોદરા ગેસ; ઘરેલું PNG અને વાહનો માટે CNG નેટવર્ક) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતની ખનિજ સંપત્તિ અને GMDC – લિગ્નાઇટ, બોક્સાઇટ, ચૂનાનો પથ્થર, સિલિકા, ફ્લોરસપાર
GMDC (ગુજરાત મિનરલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન લિમિટેડ ૧૫ મે ૧૯૬૩); મુખ્ય ખનિજોનું અર્થશાસ્ત્ર: ૧. લિગ્નાઇટ કોલસો (GMDC સૌથી મોટો વેપારી ઉત્પાદક - પાનંધ્રો, માતાનો મઢ, ઉમરસરો કચ્છ, રાજપારડી ભરૂચ, તડકેશ્વર સુરત, ભાવનગર); ૨. બોક્સાઇટ (એલ્યુમિનિયમ કાચી ધાતુ - જામનગર, દેવભૂમિ દ્વારકા કલ્યાણપુર, કચ્છ; પ્લાન્ટ ગ્રેડ અને રિફ્રેક્ટરી ગ્રેડ); ૩. ચૂનાનો પથ્થર / લાઇમસ્ટોન (સિમેન્ટ ગ્રેડ - જૂનાગઢ, પોરબંદર, ગીરસોમનાથ, કચ્છ, બનાસકાંઠા); ૪. ફ્લોરસપાર (કડીપાણી છોટાઉદેપુર - વિશ્વની સૌથી મોટી ફ્લોરસપાર ઓપનકાસ્ટ ખાણો પૈકી એક); ૫. અગ્નિમાટી / ફાયરક્લે અને ચાઇના ક્લે (સાબરકાંઠા, થાનગઢ સુરેન્દ્રનગર); ૬. બેન્ટોનાઇટ અને સાદો રેતીયો પથ્થર; ખનિજતેલ અને કુદરતી ગેસ (અંકલેશ્વર, ગાંધાર, લુણેજ ૧૯૫૮ પ્રથમ કૂવો, કલોલ, મહેસાણા) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
પર્યાવરણીય અર્થશાસ્ત્ર, ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણ નિયંત્રણ (GPCB), CETP અને કાર્બન માર્કેટ
GPCB (ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ ૧૯૭૪); ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણ વ્યવસ્થાપન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: કોમન એફ્લુઅન્ટ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ્સ (CETP - વાપી, અંકલેશ્વર, વટવા, નરોડા, સચિન, પનોલી ખાતે ઔદ્યોગિક ગંદાપાણીના શુદ્ધિકરણ માટે ૩૫+ CETP એકમો); ટ્રીટેડ વેસ્ટવોટર ડીપ સી ડિસ્ચાર્જ પાઇપલાઇન્સ; TSDF (ટોક્સિક સોલિડ વેસ્ટ ડિસ્પોઝલ ફેસિલિટીઝ); ઉત્સર્જન વેપાર યોજના (ETS - Emission Trading Scheme: સુરત વિશ્વનું પ્રથમ પાર્ટિક્યુલેટ મેટર પીએમ-માર્કેટ ૨૦૧૯, અમદાવાદ ૨૦૨૨); ક્લાઇમેટ ચેન્જ વિભાગ (૨૦૦૯માં સમર્પિત ક્લાઇમેટ ચેન્જ ડિપાર્ટમેન્ટ શરૂ કરનાર ગુજરાત એશિયાનું પ્રથમ રાજ્ય); સર્ક્યુલર ઇકોનોમી (Circular Economy) પ્રોત્સાહન ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં બેંકિંગ માળખું – SLBC ગુજરાત, CD રેશિયો, બેંક ઓફ બરોડા (BOB) અને ફિનટેક
SLBC ગુજરાત (સ્ટેટ લેવલ બેંકર્સ કમિટી - બેંક ઓફ બરોડા લીડ બેંક તરીકે સંયોજક); બેંકિંગ નેટવર્ક (૧૦,૦૦૦+ બેંક શાખાઓ અને ૧૧,૦૦૦+ એટીએમ); ધિરાણ-થાપણ ગુણોત્તર (Credit-Deposit Ratio / CD Ratio ~૭૮-૮૨% સાથે રાષ્ટ્રીય સ્તરે સારો દેખાવ); બેંક ઓફ બરોડા (BOB - ૨૦ જુલાઈ ૧૯૦૮ મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા દ્વારા વડોદરા ખાતે સ્થાપના, 'ઇન્ડિયાઝ ઇન્ટરનેશનલ બેંક', ૨૦૧૯માં દેના બેંક અને વિજયા બેંકનું BOB માં વિલીનીકરણ); ગુજરાત રાજ્ય નાણાકીય નિગમ (GSFC ૧૯૬૦); માઇક્રોફાઇનાન્સ અને સેવા (SEWA બેંક - ઇલાબેન ભટ્ટ ૧૯૭૪, સ્વરોજગાર મહિલા સેવા સહકારી બેંક); ફિનટેક ઇનોવેશન હબ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં શ્રમ, રોજગાર અને કૌશલ્ય વિકાસ – શ્રમ સુધારાઓ, કૌશલ્યા ધ સ્કીલ યુનિવર્સિટી, ITI અને e-Shram
શ્રમ અર્થશાસ્ત્ર (ગુજરાત દેશના સૌથી શાંત અને વિવાદમુક્ત શ્રમ સંબંધો ધરાવતા રાજ્યો પૈકી એક); શ્રમ સુધારાઓ અને નવા ૪ લેબર કોડ્સ; કૌશલ્ય વિકાસ ઇકોસિસ્ટમ: કૌશલ્યા - ધ સ્કીલ યુનિવર્સિટી (ગાંધીનગર ૨૦૨૧); રાજ્યમાં ૬૦૦+ સરકારી અને ગ્રાન્ટેડ ITI; ગુજરાત સ્કીલ ડેવલપમેન્ટ મિશન (GSDM); મુખ્યમંત્રી એપ્રેન્ટિસશીપ યોજના; રોજગાર સેતુ અને અનુબંધમ વેબ પોર્ટલ (Anubandham Portal - નોકરી શોધનાર અને એમ્પ્લોયરો વચ્ચે સીધો સેતુ); ઈ-શ્રમ પોર્ટલ (e-Shram - અસંગઠિત ક્ષેત્રના ૮૫+ લાખ શ્રમિકોનું નોંધણી); બાંધકામ શ્રમિક કલ્યાણ બોર્ડ (ધનવંતરી રથ, શ્રમિક અન્નપૂર્ણા યોજના - ₹૫ માં પૌષ્ટિક ગરમ ભોજન) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં શહેરી અર્થતંત્ર (Urban Economy) – સ્માર્ટ સિટીઝ, અમૃત (AMRUT), ટાઉન પ્લાનિંગ (TP સ્કીમ)
શહેરીકરણ (Urbanization - ૨૦૧૧ વસ્તી ગણતરી મુજબ ગુજરાતની ૪૨.૬% વસ્તી શહેરોમાં વસે છે, ૨૦૩૬ સુધીમાં ૫૦%+ શહેરીકરણનો અંદાજ); મહાનગરપાલિકાઓનું અર્થતંત્ર (અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ, ભાવનગર, જામનગર, જૂનાગઢ, ગાંધીનગર - રાજ્યના ૬૫%+ GSDP માં શહેરોનો ફાળો); ટાઉન પ્લાનિંગ સ્કીમ (TP Schemes / DP મોડેલ - જમીન સંપાદન વિના માળખાકીય સુવિધાઓ વિકસાવવાનું વૈશ્વિક સ્તરે વખણાયેલું ગુજરાત મોડેલ); સ્માર્ટ સિટી મિશન (૬ શહેરો: અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા, રાજકોટ, ગાંધીનગર, દાહોદ); અમૃત મિશન (AMRUT); સ્વચ્છ સર્વેક્ષણ (સુરત - ભારતમાં પ્રથમ/બીજા ક્રમનું સૌથી સ્વચ્છ શહેર, અમદાવાદ); મ્યુનિસિપલ બોન્ડ્સ (અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન AMC ૧૯૯૮ - એશિયામાં મ્યુનિસિપલ બોન્ડ જારી કરનાર પ્રથમ સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થા) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાતમાં પ્રવાસન અર્થતંત્ર (Tourism Economy) – 'ખુશ્બુ ગુજરાત કી', સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી, રણોત્સવ અને વારસો
ગુજરાત પ્રવાસન અર્થતંત્ર: TCGL (ટૂરિઝમ કોર્પોરેશન ઓફ ગુજરાત લિમિટેડ ૧૯૭૫ - બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર અમિતાભ બચ્ચન 'ખુશ્બુ ગુજરાત કી'); પ્રવાસન નીતિ ૨૦૨૧-૨૫; મેગા ટુરિઝમ આકર્ષણો: ૧. સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી (SOU - એકતા નગર/કેવડિયા નર્મદા: સરદાર વલ્લભભાઈ પટેલની ૧૮૨ મીટર ઊંચી વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા, વાર્ષિક ૫૦+ લાખ પ્રવાસીઓ, સ્થાનિક આદિવાસી રોજગારી હબ); ૨. રણોત્સવ (ધોરડો કચ્છ - યુએન વર્લ્ડ ટુરિઝમ ઓર્ગેનાઇઝેશન UNWTO દ્વારા 'બેસ્ટ ટુરિઝમ વિલેજ' જાહેર); ૩. ધાર્મિક પ્રવાસન: સોમનાથ (પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ), દ્વારકાધીશ (ચારધામ), અંબાજી, પાવાગઢ (રોપવે/મહાકાળી શિખર); ૪. હેરિટેજ ટુરિઝમ: અમદાવાદ (ભારતનું પ્રથમ UNESCO વર્લ્ડ હેરિટેજ સિટી ૨૦૧૭), રાણીની વાવ પાટણ (UNESCO ૨૦૧૪), ચાંપાનેર-પાવાગઢ (UNESCO ૨૦૦૪), ધોળાવીરા (UNESCO ૨૦૨૧); ૫. ઇકો ટુરિઝમ: સાસણ ગીર (એશિયાટિક સિંહ), વેળાવદર, નળ સરોવર ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાત સરકારની ફ્લેગશિપ આર્થિક અને સામાજિક કલ્યાણ યોજનાઓ
૧. આત્મનિર્ભર ગુજરાત સહાય યોજના (કોવિડ લોકડાઉન બાદ નાના વેપારીઓ/શ્રમિકો માટે ₹૧ લાખ સુધીનું ૪% વ્યાજે ધિરાણ); ૨. મુખ્યમંત્રી કિસાન સહાય યોજના (પાક નુકસાની સામે પ્રીમિયમ વિના ૧૦૦% સરકારી રાહત સહાય); ૩. માં વાત્સલ્ય અને માં અમૃતમ યોજના (હાલ PMJAY-MA હેઠળ ₹૧૦ લાખનું કેશલેસ આરોગ્ય કવચ); ૪. નમો સરસ્વતી યોજના (વિજ્ઞાન પ્રવાહમાં અભ્યાસ કરતી દીકરીઓ માટે સહાય) અને નમો લક્ષ્મી યોજના (ધોરણ ૯-૧૨ ની વિદ્યાર્થિનીઓ માટે ₹૫૦,૦૦૦ સહાય); ૫. ગંગા સ્વરૂપા આર્થિક સહાય યોજના (વિધવા સહાય ₹૧,૨૫૦ માસિક); ૬. વ્હાલી દીકરી યોજના (દીકરીના જન્મે અને શિક્ષણ-લગ્ન સમયે કુલ ₹૧,૧૦,૦૦૦ ની સહાય); ૭. કુંવરબાઈનું મામેરું યોજના (₹૧૨,૦૦૦ લગ્ન સહાય); ૮. ગતિશીલ ગુજરાત અને સુશાસન સૂચકાંક (Good Governance Index માં ગુજરાત દેશમાં પ્રથમ) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ગુજરાત અર્થતંત્ર ગ્રાન્ડ માસ્ટર મોક ટેસ્ટ – GPSC Class 1-2 & CCE Group A/B ફુલ સિલેબસ
ગુજરાતનું અર્થતંત્ર (Gujarat Economy) ના સમગ્ર અભ્યાસક્રમમાંથી GPSC Class 1-2, DySO અને GSSSB CCE Group A/B ની પરીક્ષા પેટર્ન મુજબનો સંપૂર્ણ સર્વગ્રાહી ટેસ્ટ: GSDP વૃદ્ધિ દર, રાજ્ય બજેટ, ફિસ્કલ ડેફિસિટ અને ગુજરાત FRBM, કૃષિ અર્થશાસ્ત્ર (કપાસ, મગફળી, જીરું), અમૂલ/GCMMF ડેરી મોડેલ, સહકારી બેંકો, સિંચાઈ (નર્મદા, સૌની યોજના), ઔદ્યોગિક નીતિ ૨૦૨૦, GIDC, પેટ્રોકેમિકલ્સ (PCPIR દહેજ, રિલાયન્સ), ટેક્સટાઇલ (સુરત, અમદાવાદ), હીરા ઉદ્યોગ (સુરત ડાયમંડ બુર્સ), ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, સાણંદ ઓટો હબ, મોરબી સિરામિક, GIFT City (IFSC), ધોલેરા SIR, સેમિકન્ડક્ટર પોલિસી (માઇક્રોન, ટાટા), વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત સમિટ, મેરીટાઇમ પોર્ટ્સ (GMB, કંડલા, મુન્દ્રા), રોડ-રેલવે (NE 1, DFC, બુલેટ ટ્રેન, મેટ્રો), GUVNL પાવર સેક્ટર, રિન્યુએબલ એનર્જી (ખાવડા પાર્ક, રૂફટોપ સોલાર), સિટી ગેસ (GSPC, GSPL), GMDC ખનિજો, SLBC બેંકિંગ અને ગુજરાત સરકારની તમામ મુખ્ય ફ્લેગશિપ યોજનાઓના વિશ્લેષણાત્મક, વિધાનવાળા અને જોડકાં આધારિત ૧૦૦ પ્રશ્નો.
Test Configuration
Practice Rules & Customizer
Test Configuration
Practice Rules & CustomizerFrequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Gujarat Economy (ગુજરાતનું અર્થતંત્ર)