Gujarati Literature (ગુજરાતી સાહિત્ય) Test Series
પ્રાગ-નરસિંહ યુગ અને જૈન સાહિત્ય – રાસ, ફાગુ, બારમાસી અને શાલિભદ્રસૂરિ
ભરતેશ્વર બાહુબલિ રાસ (શાલિભદ્રસૂરિ ૧૧૮૫ - ગુજરાતી પ્રથમ કૃતિ), વસંતવિલાસ (ફાગુકાવ્ય), અસાઈત ઠાકરની હંસાઉલી, જૈન મુનિઓનું પ્રદાન.
નરસિંહ મહેતા – આદિકવિ, ભક્તિ આંદોલન, ઝૂલણા છંદ, પ્રભાતિયાં અને આત્મચરિત્રાત્મક પદો
નરસિંહ મહેતા (તળાજા/જૂનાગઢ), કેદાર રાગ, પ્રભાતિયાં (જાગને જાદવા), હારમાળા, કુંવરબાઈનું મામેરું, શ્રાદ્ધ, હૂંડી, ઝારીના પદ, વૈષ્ણવ જન તો.
મીરાંબાઈ – પ્રેમલક્ષણા ભક્તિ, પદો, કાફી, વ્રજ-ગુજરાતી ભાષા અને ભક્તિ સાધના
મીરાંબાઈ (મેડતા/મેવાડ થી દ્વારકા), પ્રેમલક્ષણા ભક્તિ, પદ અને કાફી, 'રામ રમકડું જડ્યું રે', 'પ્રેમની પ્રેમની પ્રેમની રે મને વાગી કટારી પ્રેમની', વિષનો પ્યાલો.
ભાલણ – આખ્યાનના પિતા, કાદંબરી અનુવાદ અને નળાખ્યાન પરંપરા
ભાલણ (પાટણ), 'આખ્યાનના પિતા', ગુર્જર ભાષા શબ્દપ્રયોગ, બાણભટ્ટની કાદંબરીનો સરળ ગુજરાતી પદ્યાનુવાદ, નળાખ્યાન, દશમસ્કંધ.
અખો – જ્ઞાનમાર્ગી કવિ, છપ્પા, વેદાંત વિચાર અને અખેગીતા
અક્ષયદાસ સોની (જિતપુર/અમદાવાદ), છપ્પાના પિતા (ચોપાઈ+દોહરો - ૬ ચરણ), અખેગીતા, પંચીકરણ, અનુભવબિંદુ, 'એક મૂરખને એવી ટેવ, પથ્થર એટલા પૂજે દેવ' કટાક્ષ.
પ્રેમાનંદ – મહાકવિ, માણભટ્ટ, આખ્યાન શિરોમણી અને લોકરંજક સાહિત્ય
પ્રેમાનંદ (વડોદરા), માણભટ્ટ પરંપરા, ઓખાહરણ, સુદામાચરિત્ર, રણયજ્ઞ, દશમસ્કંધ, ચંદ્રહાસ આખ્યાન, મામેરું, ગુજરાતી ભાષાને ગૌરવ અપાવવાની પ્રતિજ્ઞા.
શામળ ભટ્ટ – પદ્યવાર્તાના પિતા, છપ્પા, સમસ્યાઓ અને મનોરંજક લોકસાહિત્ય
શામળ (વેંગણપુર/અમદાવાદ), પદ્યવાર્તાના પિતા, સિંહાસન બત્રીસી, મદનમોહના, વેતાળ પચીસી, નંદબત્રીસી, સૂક્તિઓ અને છપ્પા.
દયારામ – મધ્યકાલીન સાહિત્યનો છેલ્લો શૃંગાર કવિ, ગરબી સાહિત્ય અને ભક્તિરસ
દયારામ (ચાંદોદ/ડભોઈ), ગરબીના પિતા, પુષ્ટિમાર્ગીય ભક્તિ, રસિકવલ્લભ, પ્રેમરસ ગીતા, 'શ્યામ રંગ સમીપે ન જાવું', 'ઓ વાંસલડી વેરણ થઈ લાગી રે'.
અન્ય મધ્યકાલીન સંત-ભક્ત કવિઓ – ગંગાસતી, જેસલ-તોરલ, ધીરો અને ભોજા ભગત
ગંગાસતી (સમઢિયાળા - પાનબાઈને ઉપદેશ: 'વીજળીને ચમકારે મોતીડાં પરોવો'), ધીરો (કાફી), ભોજા ભગત (ચાબખા), પ્રીતમ (હરિનો મારગ છે શૂરાનો), સવૈયા.
સુધારક યુગ અને કવિ નર્મદ – ગદ્યના પિતા, વીરરસ, ડાંડીયો અને સુધારા આંદોલન
કવિ નર્મદ (સુરત), 'ગદ્યનો પિતા', મારી હકીકત (પ્રથમ આત્મકથા), ડાંડીયો પાક્ષિક, નર્મકોશ (પ્રથમ શબ્દકોશ), 'જય જય ગરવી ગુજરાત', 'યાહોમ કરીને પડો ફતેહ છે આગે'.
કવિ દલપતરામ – પિંગળ શાસ્ત્ર, હાસ્યરસ, મિથ્યાભિમાન નાટક અને ફાર્બસ સાહિત્ય
દલપતરામ (વઢવાણ), ફાર્બસ સાથે મિત્રતા, ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટી, મિથ્યાભિમાન (પ્રથમ મૌલિક નાટક - જીવરામ ભટ્ટ), લક્ષ્મી નાટક, ફાર્બસવિલાસ, વેનચરિત્ર.
નંદશંકર મહેતા અને નવલરામ લક્ષ્મીરામ – કરણ ઘેલો અને વિવેચન સાહિત્યનો પ્રારંભ
નંદશંકર મહેતા (કરણ ઘેલો ૧૮૬૬ - ગુજરાતી પ્રથમ ઐતિહાસિક નવલકથા); નવલરામ લક્ષ્મીરામ (પ્રથમ વિવેચક, ભટ્ટનું ભોપાળું, મેઘદૂત અનુવાદ).
પંડિત યુગ અને ગોવર્ધનરામ ત્રિપાઠી – સરસ્વતીચંદ્ર મહાનવલ અને સાક્ષરજીવન
ગોવર્ધનરામ માધવરામ ત્રિપાઠી (નડિયાદ - સાક્ષરભૂમિ), સરસ્વતીચંદ્ર (૪ ભાગ - ગુજરાતી સાહિત્યની સર્વોચ્ચ નવલકથા), સ્નેહમુદ્રા, સાક્ષરજીવન.
મણિલાલ નભુભાઈ દ્વિવેદી અને બાલાશંકર કંથારિયા – અભેદમાર્ગ અને ગુજરાતી ગઝલનો પ્રારંભ
મણિલાલ દ્વિવેદી (સુદર્શન સામાયિક, કાન્તા નાટક, નૃસિંહાવતાર); બાલાશંકર કંથારિયા 'મસ્ત/બાલ' (ગુજરાતી ગઝલના પિતા, 'ગુજારે જે શિરે તારે').
કવિ કાન્ત (મણિશંકર રત્નજી ભટ્ટ) – ખંડકાવ્યના પિતા, પૂર્વાલાપ અને અતિજ્ઞાન
કવિ કાન્ત (ચાવંડ/અમરેલી), 'ખંડકાવ્યના પિતા', પૂર્વાલાપ કાવ્યસંગ્રહ, વસંતવિજય, અતિજ્ઞાન, ચક્રવાક મિથુન, દેવયાની.
સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ 'કલાપી' – પ્રેમ અને દર્દના કવિ, કલાપીનો કેકારવ અને કાશ્મીરનો પ્રવાસ
કલાપી (લાઠી/અમરેલી), કલાપીનો કેકારવ, ગ્રામમાતા (ખંડકાવ્ય), કાશ્મીરનો પ્રવાસ, 'રે પંખીડા સુખેથી ચણજો', 'જ્યાં જ્યાં નજર મારી ઠરે યાદી ભરી ત્યાં આપની'.
નરસિંહરાવ દિવેટિયા અને ન્હાનાલાલ – સ્મૃતિ કાવ્યો, અપદ્યાગદ્ય (ડોલનશૈલી) અને ગીતો
નરસિંહરાવ દિવેટિયા (સ્મરણ સંહિતા - ગુજરાતી પ્રથમ એલિજી/કરુણપ્રશસ્તિ, કુસુમમાળા); કવિ ન્હાનાલાલ (કવિવર, ડોલનશૈલીના પિતા, કેટલાક કાવ્યો, ઇન્દુકુમાર).
બળવંતરાય ક. ઠાકોર (બ.ક.ઠાકોર) – સોનેટના પિતા, ભણકાર અને વિચારપ્રધાન કવિતા
બ.ક.ઠાકોર 'સેહની' (ભરૂચ), 'સોનેટના પિતા' (૧૪ પંક્તિ - ભણકાર ૧૮૮૮ પૃથ્વી છંદ), આપણી કવિતા સમૃદ્ધિ, નવીન કવિતા વિવેચન.
મહાત્મા ગાંધી અને ગાંધી યુગ – સાહિત્યમાં સરળતા, સત્યના પ્રયોગો અને કેળવણી વિચાર
ગાંધીજીનું પ્રદાન, સત્યના પ્રયોગો (આત્મકથા), હિન્દ સ્વરાજ, મંગલ પ્રભાત, અનાસક્તિ યોગ, નવજીવન અને હરિજન બંધુ સામયિકો, સરળ ભાષાશૈલી.
કાકાસાહેબ કાલેલકર – સવાઈ ગુજરાતી, પ્રવાસ સાહિત્ય અને નિબંધ કળા
દત્તાત્રેય બાલકૃષ્ણ કાલેલકર (મૂળ મહારાષ્ટ્રિયન - ગાંધીજીએ 'સવાઈ ગુજરાતી' કહ્યા), હિમાલયનો પ્રવાસ, રખડવાનો આનંદ, જીવનનો આનંદ, ઓતરાતી દીવાલો.
કિશોરલાલ મશરૂવાળા અને મહાદેવભાઈ દેસાઈ – વિચારપ્રધાન ચિંતન અને મહાદેવભાઈની ડાયરી
કિશોરલાલ મશરૂવાળા (ગીતા મંથન, કેળવણીના પાયા, જીવનશોધન); મહાદેવભાઈ દેસાઈ (ગાંધીજીના અંગત સચિવ, મહાદેવભાઈની ડાયરી - ૨૦+ ભાગ, સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર).
ઝવેરચંદ મેઘાણી – રાષ્ટ્રીય શાયર, સૌરાષ્ટ્રની રસધાર, કસુંબીનો રંગ અને લોકસાહિત્ય
મેઘાણી (ચોટીલા), 'રાષ્ટ્રીય શાયર' (ગાંધીજી દ્વારા), સૌરાષ્ટ્રની રસધાર (૧ થી ૫), સોરઠી બહારવટિયા, માણસાઈના દીવા (રવિશંકર મહારાજ), યુગવંદના, સિંધુડો.
રમણલાલ વ. દેસાઈ – યુગમૂર્તિ વાર્તાકાર, દિવ્યચક્ષુ, ભારેલો અગ્નિ અને ગ્રામલક્ષ્મી
રમણલાલ દેસાઈ (શિનોર), 'યુગમૂર્તિ વાર્તાકાર', ભારેલો અગ્નિ (૧૮૫૭ વિપ્લવ), દિવ્યચક્ષુ, ગ્રામલક્ષ્મી (૪ ભાગ), પૂર્ણિમા, હૃદયનાથ.
કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશી – પાટણની પ્રભુતા, ગુજરાતનો નાથ, જય સોમનાથ અને ભારતીય વિદ્યાભવન
કે. એમ. મુનશી 'ઘનશ્યામ' (ભરૂચ), ઐતિહાસિક ત્રિપુટી (પાટણની પ્રભુતા, ગુજરાતનો નાથ, રાજાધિરાજ), જય સોમનાથ, પૃથ્વીવલ્લભ, ભારતીય વિદ્યાભવનના સ્થાપક.
ગૌરીશંકર જોશી 'ધૂમકેતુ' – ટૂંકી વાર્તાના પિતા, પોસ્ટ ઓફિસ (અલી ડોસો) અને તણખા મંડળ
ધૂમકેતુ (વીરપુર), 'ટૂંકી વાર્તાના પિતા', તણખા મંડળ (૧ થી ૪), પોસ્ટ ઓફિસ (અલી ડોસો અને મરિયમ), ભૈયાદાદા, પૃથ્વી અને સ્વર્ગ, ચૌલાદેવી.
ઉમાશંકર જોશી – પ્રથમ જ્ઞાનપીઠ વિજેતા (નિશીથ ૧૯૬૭), વિશ્વશાંતિ અને ગંગોત્રી
ઉમાશંકર જોશી 'વાસુકિ' (બામણા/સાબરકાંઠા), ૧૯૬૭ નિશીથ માટે જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (કન્નડ કવિ પુટ્ટીપ્પા સાથે સંયુક્ત), ગંગોત્રી, પ્રાચીના, સાપના ભારા, સંસ્કૃતિ સામાયિક.
સુંદરમ્ (ત્રિભુવનદાસ લુહાર) – ત્રિશૂલ, કાવ્યમંગલા, યાત્રા અને પાવકના પંથે
સુંદરમ્ 'ત્રિશૂલ' (મિયાંગામ/ભરૂચ), કાવ્યમંગલા, વસુધા, યાત્રા (શ્રી અરવિંદ આશ્રમ પ્રભાવ), ખોલકીમાંથી, 'હું ચાહું છું સુંદર ચીજ સૃષ્ટિની'.
પન્નાલાલ પટેલ – બીજો જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (માનવીની ભવાઈ ૧૯૮૫), મળેલા જીવ અને ઈડરિયો વારસો
પન્નાલાલ પટેલ (માંડલી/રાજસ્થાન સરહદ), ૧૯૮૫ જ્ઞાનપીઠ વિજેતા, માનવીની ભવાઈ (છપ્પનિયો દુકાળ - કાળુ અને રાજુ), મળેલા જીવ (કાનજી અને જીવી), વાત્રકના કાંઠે.
રાજેન્દ્ર શાહ – ત્રીજો જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (ધ્વનિ ૨૦૦૧), શ્રુતિ અને પ્રકૃતિ કાવ્યો
રાજેન્દ્ર શાહ (કપડવંજ), ૨૦૦૧ જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (ધ્વનિ કાવ્યસંગ્રહ), શ્રુતિ, શાંત કોલાહલ, આરણ્યક, 'ભાઈ રે આપણા દુઃખનું કેટલું જોર'.
રઘુવીર ચૌધરી – ચોથો જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (અમૃતા ૨૦૧૫), ત્રિલોજી અને રુદ્રમહાલય
રઘુવીર ચૌધરી (બાપુપુરા/ગાંધીનગર), ૨૦૧૫ જ્ઞાનપીઠ વિજેતા, અમૃતા, ઉપવાસ ત્રિપુટી (ઉપરવાસ, સહવાસ, અંતરવાસ), રુદ્રમહાલય, ગોકુળ મથુરા દ્વારકા.
ચુનીલાલ મડિયા – લીલુડી ધરતી, વ્યાજનો વારસ, રંગદા અને લોકબોલીના સર્જક
ચુનીલાલ મડિયા (ધોરાજી), લીલુડી ધરતી (ગુજરાતી પ્રથમ રંગીન ફિલ્મ બની), વ્યાજનો વારસ, રંગદા, શૂન્યશેષ, ચોપાટીના બાંકડેથી.
શિવકુમાર જોશી અને દર્શક (મનુભાઈ પંચોળી) – ઝેર તો પીધાં છે જાણી જાણી અને સોક્રેટીસ
મનુભાઈ પંચોળી 'દર્શક' (પંચાશિયા), ઝેર તો પીધાં છે જાણી જાણી (૩ ભાગ - સત્યકામ અને રોહિણી), સોક્રેટીસ (મૂર્તિદેવી પુરસ્કાર), કુરુક્ષેત્ર, દીપનિર્વાણ.
આધુનિક યુગ અને સુરેશ જોશી – રૂપનિર્મિતીવાદ, ક્ષિતિજ અને મરણોત્તર
સુરેશ જોશી (વાલોડ/સુરત), 'ગુજરાતી આધુનિકતાના પિતા', ઘટનાતિરોધાન સિદ્ધાંત, છિન્નપત્ર, મરણોત્તર, પ્રત્યંચા, એતદ્ અને ક્ષિતિજ સામાયિકો.
નિરંજન ભગત અને લાભશંકર ઠાકર – છંદોલય, અર્ઘ્ય અને પુનર્વસુ (પીળું ગુલાબ અને હું)
નિરંજન ભગત (છંદોલય, કિન્નરી, 'હું તો બસ ફરવા આવ્યો છું'); લાભશંકર ઠાકર 'પુનર્વસુ' (પીળું ગુલાબ અને હું, વહી જતી પાછળ રમ્ય ઘોષા, અકરાંતિયો).
ગુજરાતી ગઝલ પરંપરા – શૂન્ય પાલનપુરી, બેફામ, મરીઝ, ઘાયલ અને આદિલ મન્સૂરી
મરીઝ (ગુજરાતના ગાલિબ), અમૃત ઘાયલ (શૂળ અને શમણાં), બરકત વિરાણી 'બેફામ' ('રસ્તો નહીં જડે તો રસ્તો કરી જવાના'), શૂન્ય પાલનપુરી, આદિલ મન્સૂરી ('મળે ન મળે').
હાસ્ય સાહિત્ય – જ્યોતીન્દ્ર દવે, બકુલ ત્રિપાઠી, વિનોદ ભટ્ટ અને રતિલાલ બોરીસાગર
જ્યોતીન્દ્ર દવે (અમે બધા, રંગતરંગ - હાસ્યસમ્રાટ); બકુલ ત્રિપાઠી (ઠોઠ નિશાળીયો); વિનોદ ભટ્ટ (અમદાવાદ એટલે અમદાવાદ); રતિલાલ બોરીસાગર (મરક મરક, સંભવામિ શર્મા-શર્મા).
ગુજરાતી સાહિત્યિક સ્વરૂપો – આખ્યાન, પદ, ગરબી, સોનેટ, હાઇકુ અને લલિત નિબંધ
સ્વરૂપોના પિતા: આખ્યાન (ભાલણ), સોનેટ (બ.ક.ઠાકોર), હાઇકુ (સ્નેહરશ્મિ - ૧૭ અક્ષર ૫-૭-૫), કાફી (ધીરો), ગરબી (દયારામ), ચાબખા (ભોજા ભગત), ગઝલ (બાલાશંકર).
સાહિત્યકારોના ઉપનામો, તખલ્લુસ અને લોકપ્રિય બિરુદો (સંપૂર્ણ સંદર્ભ)
ધૂમકેતુ (ગૌરીશંકર), દર્શક (મનુભાઈ), શેષ/દ્વિરેફ (રા.વિ.પાઠક), સ્નેહરશ્મિ (ઝીણાભાઈ), બેકાર (ઇબ્રાહીમ પટેલ), લલિત (જમિયતરામ), કલાપી (સુરસિંહજી), વાસુકિ (ઉમાશંકર).
અમર સાહિત્યિક પાત્રો અને પ્રસિદ્ધ કાવ્ય પંક્તિઓ (સંદર્ભ અને સર્જક)
પાત્રો: કાનજી-જીવી (મળેલા જીવ), કાળુ-રાજુ (માનવીની ભવાઈ), ભદ્રંભદ્ર (રમણભાઈ નીલકંઠ), અલી ડોસો (પોસ્ટ ઓફિસ), સરસ્વતીચંદ્ર-કુમુદ, ગોબર (લીલુડી ધરતી).
ગુજરાતી સાહિત્યિક સંસ્થાઓ, અકાદમીઓ, સામાયિકો અને સર્વોચ્ચ એવોર્ડ્સ
ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટી (૧૮૪૮), ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ (૧૯૦૫ - રણજિતરામ વાવાભાઈ), ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી (ગાંધીનગર), રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક, નર્મદ ચંદ્રક.
Test Configuration
Practice Rules & Customizer
Test Configuration
Practice Rules & CustomizerFrequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Gujarati Literature (ગુજરાતી સાહિત્ય)