Disaster Management (આપત્તિ વ્યવસ્થાપન) MCQ Question Banks
Showing 40 curated MCQ test series question papers with authentic offline exam formatting.
પરિવહન અકસ્માતો – રેલવે અકસ્માત (કવચ સિસ્ટમ), વિમાન દુર્ઘટના અને રોડ સેફ્ટી
રેલવે સલામતી: 'કવચ' (ઓટોમેટિક ટ્રેન પ્રોટેક્શન સિસ્ટમ), વિમાન દુર્ઘટના: બ્લેક બોક્સ (FDR અને CVR), ગોલ્ડન અવર (Golden Hour) ખ્યાલ અને ગુડ સમરિટન કાયદો.
ડેમ તૂટવા અને પાણી હોનારતો – ડેમ સેફ્ટી એક્ટ ૨૦૨૧ અને જળાશય સલામતી
ડેમ સેફ્ટી એક્ટ ૨૦૨૧, નેશનલ કમિટી ઓન ડેમ સેફ્ટી (NCDS), ડેમ બ્રેક એનાલિસિસ, ઇમરજન્સી એક્શન પ્લાન (EAP), ઇન્ફ્લો-આઉટફ્લો મોનિટરિંગ, રુલ લેવલ નિયંત્રણ.
ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ એક્ટ, ૨૦૦૫ – માળખું, ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિ અને મહત્વની કલમો
DM Act ૨૦૦૫ (૨૬ ડિસેમ્બર ૨૦૦૫ અમલ, ૭૯ કલમો, ૧૧ પ્રકરણો), કટોકટી સમયે કાયદાકીય સત્તાઓ, ગુનાઓ અને દંડની જોગવાઈઓ (કલમ ૫૧ થી ૬૦), ભંડોળની ફાળવણી.
NDMA – નેશનલ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (રચના, અધ્યક્ષ: વડાપ્રધાન અને સત્તાઓ)
NDMA (કલમ ૩), હોદ્દાની રૂએ અધ્યક્ષ: ભારતના વડાપ્રધાન, ઉપાધ્યક્ષ અને સભ્યો, રાષ્ટ્રીય આપત્તિ યોજનાની મંજૂરી, વિષયવાર માર્ગદર્શિકાઓ (Guidelines) બહાર પાડવી.
SDMA અને DDMA – સ્ટેટ અને ડિસ્ટ્રિક્ટ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (કલેક્ટર ભૂમિકા)
SDMA (અધ્યક્ષ: મુખ્યમંત્રી); DDMA (કલમ ૨૫ - અધ્યક્ષ: જિલ્લા કલેક્ટર/ડીએમ, સહ-અધ્યક્ષ: જિલ્લા પંચાયત પ્રમુખ), જિલ્લા આપત્તિ યોજના (DDMP) નિર્માણ.
GSDMA – ગુજરાત સ્ટેટ ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ ઓથોરિટી (સ્થાપના ૨૦૦૧ અને કાયદો ૨૦૦૩)
૨૦૦૧ના કચ્છ ભૂકંપ પછી ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૧માં GSDMA ની સ્થાપના, ગુજરાત આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અધિનિયમ ૨૦૦૩ (દેશમાં પ્રથમ આવો કાયદો બનાવનાર રાજ્ય ગુજરાત), UN સાસાકાવા એવોર્ડ.
NDRF – નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સ (બટાલિયનો, તાલીમ અને કટોકટી ઓપરેશન્સ)
NDRF ની સ્થાપના (કલમ ૪૪), CAPF (BSF, CISF, CRPF, ITBP) માંથી ડેપ્યુટેશન, ૧૬+ બટાલિયનો, મોટો: 'આપદા સેવા સદૈવ સર્વત્ર', ઓપરેશન દોસ્ત (તુર્કી ભૂકંપ).
SDRF અને આપદા મિત્ર યોજના – રાજ્ય દળ અને સમુદાય સ્વયંસેવકોનું સશક્તિકરણ
SDRF ની રચના, આપદા મિત્ર યોજના (NDMA પ્રાયોજિત - પૂર સંભવિત જિલ્લાઓમાં સામુદાયિક સ્વયંસેવકોને બચાવ અને પ્રાથમિક સારવારની તાલીમ, ઇમરજન્સી કીટ).
રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય આપત્તિ ભંડોળ – NDRF (ફંડ), SDRF અને ૧૫મું નાણાં પંચ ભલામણો
નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફંડ (NDRF) અને નેશનલ ડિઝાસ્ટર મિટિગેશન ફંડ (NDMF), SDRF માં કેન્દ્ર-રાજ્ય ફાળો (સામાન્ય રાજ્યો 75:25, હિમાલયન/પૂર્વોત્તર 90:10).
સેન્ડાઈ ફ્રેમવર્ક (Sendai Framework 2015-2030) – ૪ પ્રાથમિકતાઓ અને ૭ વૈશ્વિક લક્ષ્યો
યુએન વર્લ્ડ કોન્ફરન્સ સેન્ડાઈ (જાપાન), હ્યોગો ફ્રેમવર્ક (HFA 2005-2015) નું અનુગામી, ૪ પ્રાથમિકતાઓ: જોખમની સમજ, ગવર્નન્સ, રોકાણ, Build Back Better.
વડાપ્રધાનનો આપત્તિ જોખમ ઘટાડા માટે ૧૦-સૂત્રી એજન્ડા (PM's 10-Point Agenda on DRR)
૨૦૧૬ માં રજૂ થયેલ ૧૦-મુદ્દાનો એજન્ડા: તમામ વિકાસ ક્ષેત્રોમાં DRR નું એકીકરણ, મહિલા નેતૃત્વ, વૈશ્વિક જોખમ નેટવર્ક, ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ, સંગઠિત આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિસાદ.
CDRI – કોઅલિશન ફોર ડિઝાસ્ટર રેઝિલિએન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (ભારતની વૈશ્વિક પહેલ)
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા યુએન ક્લાઇમેટ એક્શન સમિટ ૨૦૧૯ માં CDRI ની શરૂઆત (મુખ્ય મથક: નવી દિલ્હી), આપત્તિ-પ્રતિરોધક માળખાકીય સુવિધાઓનો વિકાસ.
સંચાર અને પૂર્વ ચેતવણી ટેકનોલોજી – સેટેલાઇટ સંચાર, હામ રેડિયો અને ઇમરજન્સી સાયરન્સ
આપત્તિ સમયે મોબાઇલ ટાવર તૂટી પડતાં વૈકલ્પિક સંચાર: સેટેલાઇટ ફોન, એમેચ્યોર/હામ રેડિયો (HAM Radio), કોસ્ટલ સાયરન સિસ્ટમ, કેપ્ટિવ કમ્યુનિકેશન.
ઇન્સિડન્ટ રિસ્પોન્સ સિસ્ટમ (IRS) – માળખું, ઇન્સિડન્ટ કમાન્ડર અને કામગીરી વિભાજન
NDMA દ્વારા સ્વીકૃત IRS મોડેલ: ઇન્સિડન્ટ કમાન્ડર (IC), સેફ્ટી ઓફિસર, લાઇઝન ઓફિસર, ઓપરેશન્સ સેક્શન, પ્લાનિંગ સેક્શન અને લોજિસ્ટિક્સ સેક્શન.
સમુદાય આધારિત આપત્તિ વ્યવસ્થાપન (CBDRM) – ગામ અને શાળા આપત્તિ વ્યવસ્થાપન યોજના
પ્રથમ પ્રતિભાવક તરીકે સ્થાનિક સમુદાય, ગ્રામ્ય આપત્તિ વ્યવસ્થાપન યોજના (VDMP), શાળા સલામતી સપ્તાહ, મોક ડ્રીલ, નકશા નિર્માણ (સંસાધન અને જોખમ નકશા).
પ્રાથમિક સારવાર અને ટ્રાયેજ (Triage) સિસ્ટમ – કટોકટીમાં દર્દીઓનું વર્ગીકરણ
માસ કેઝ્યુઅલ્ટી મેનેજમેન્ટ, ટ્રાયેજ કલર કોડિંગ: લાલ (તાત્કાલિક જીવન રક્ષક), પીળો (મધ્યમ તાકીદ), લીલો (સામાન્ય ઇજા/ચાલતા દર્દી), કાળો (મૃત્યુ).
આપત્તિ પશ્ચાત પુનર્વસન અને Build Back Better – મનોસામાજિક સહાય અને આવાસ નિર્માણ
આજીવિકા પુનઃસ્થાપના, ભૂકંપ-પ્રતિરોધક આવાસ બાંધકામ, વિસ્થાપિતો માટે મનોસામાજિક કાઉન્સેલિંગ (PTSD - પોસ્ટ ટ્રોમેટિક સ્ટ્રેસ ડિસઓર્ડર), સામાજિક ઓડિટ.
જળવાયુ પરિવર્તન (Climate Change) અને આત્યંતિક હવામાન ઘટનાઓ (Extreme Weather Events)
ગ્લોબલ વોર્મિંગ, ગ્લેશિયર પીગળવા (GLOF - ગ્લેશિયલ લેક આઉટબર્સ્ટ ફ્લડ), સમુદ્ર સપાટી વધારો, IPCC રિપોર્ટ્સ, ક્લાઇમેટ એડેપ્ટેશન અને મિટિગેશન.
ગુજરાત ઈમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર્સ (SEOC / DEOC) અને હેલ્પલાઇન નંબર્સ (1070 / 1077)
ગાંધીનગર ખાતે સ્ટેટ ઇમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર (SEOC), ડિસ્ટ્રિક્ટ ઇમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર્સ (DEOC), કટોકટી હેલ્પલાઇન: રાજ્ય કક્ષાએ 1070, જિલ્લા કક્ષાએ 1077.
આપત્તિ વ્યવસ્થાપન ગ્રાન્ડ મોક ટેસ્ટ – ૧૦૦ પ્રશ્નો સંપૂર્ણ અભ્યાસક્રમ સર્વગ્રાહી ટેસ્ટ
તમામ કુદરતી, માનવસર્જિત આપત્તિઓ, કાયદાઓ, સંસ્થાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રોટોકોલના ૧૦૦ ઉત્કૃષ્ટ GPSC કક્ષાના પ્રશ્નો.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Frequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Disaster Management (આપત્તિ વ્યવસ્થાપન) MCQ Practice Series