Legal Knowledge & Laws (કાયદાકીય જ્ઞાન અને કાયદા) MCQ Question Banks
Showing 40 curated MCQ test series question papers with authentic offline exam formatting.
RTI Act 2005: મુક્તિ પ્રાપ્ત માહિતી (Exempted Information – કલમ ૮) અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા
કલમ ૮ હેઠળ જાહેર ન કરી શકાય તેવી ૧૦ માહિતીઓ: રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વ-અખંડિતતા, અદાલતી તિરસ્કાર, મંત્રીમંડળના દસ્તાવેજો (નિર્ણય પૂર્વે), વ્યાવસાયિક ગોપનીયતા, વ્યક્તિગત ગોપનીયતા.
RTI Act 2005: અપીલ પ્રક્રિયા (પ્રથમ અને દ્વિતીય અપીલ) અને દંડની જોગવાઈઓ (કલમ ૨૦)
પ્રથમ અપીલ (પ્રથમ અપીલ સત્તાધિકારી - ૩૦ દિવસ), દ્વિતીય અપીલ (રાજ્ય/કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ - ૯૦ દિવસ), કલમ ૨૦ હેઠળ PIO પર પ્રતિ દિવસ રૂ. ૨૫૦ દંડ (મહત્તમ રૂ. ૨૫,૦૦૦).
માહિતી આયોગો – કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ (CIC) અને ગુજરાત રાજ્ય માહિતી આયોગ (GSIC)
મુખ્ય માહિતી કમિશનર (CIC) અને માહિતી કમિશનરો, પસંદગી સમિતિ (વડાપ્રધાન/મુખ્યમંત્રી, વિરોધ પક્ષના નેતા, કેબિનેટ મંત્રી), દીવાની અદાલત સમકક્ષ સત્તાઓ.
મહિલા સુરક્ષા: ઘરેલું હિંસા નિવારણ અધિનિયમ, ૨૦૦૫ (DV Act) – માળખું અને રક્ષણાત્મક આદેશો
ઘરેલું હિંસાની વ્યાખ્યા (શારીરિક, જાતીય, મૌખિક, આર્થિક હિંસા), સંયુક્ત ઘરમાં રહેવાનો અધિકાર, રક્ષણ આદેશ (Protection Order), રહેઠાણ આદેશ, નાણાકીય રાહત અને વળતર.
મહિલા સુરક્ષા: પોશ એક્ટ (POSH Act 2013) – કાર્યસ્થળે જાતીય સતામણી નિવારણ
વિશાખા વિરુદ્ધ રાજસ્થાન રાજ્ય (૧૯૯૭ સુપ્રીમ કોર્ટ ગાઇડલાઇન્સ), POSH Act ૨૦૧૩, આંતરિક ફરિયાદ સમિતિ (ICC - ૧૦ કે વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી દરેક સંસ્થામાં ફરજિયાત), લોકલ કમિટી (LCC).
બાળ સુરક્ષા: પોક્સો એક્ટ (POCSO Act 2012) – બાળકોનું જાતીય ગુનાઓ સામે રક્ષણ
૧૮ વર્ષથી ઓછી વયનું બાળક, જાતીય હુમલો (Sexual Assault), ગંભીર જાતીય હુમલો (Aggravated Assault), ચાઇલ્ડ પોર્નોગ્રાફી, ફરજિયાત રિપોર્ટિંગ (કલમ ૧૯), સ્પેશિયલ કોર્ટ.
બાળ કાયદા: જુવેનાઇલ જસ્ટિસ એક્ટ (JJ Act 2015) – બાળ ન્યાય અને દત્તક પ્રક્રિયા (CARA)
કાયદાના સંઘર્ષમાં આવેલા બાળકો (CCL) વિરુદ્ધ સંભાળ અને રક્ષણની જરૂરિયાતવાળા બાળકો (CNCP), જુવેનાઇલ જસ્ટિસ બોર્ડ (JJB), બાળ કલ્યાણ સમિતિ (CWC), CARA દત્તક નિયમો.
મોટર વાહન અધિનિયમ (Motor Vehicles Act 1988 / 2019 સુધારો) – ટ્રાફિક નિયમો અને દંડ
મોટર વાહન સુધારો ૨૦૧૯: હેલ્મેટ/સીટબેલ્ટ વગર વાહન ચલાવવું, દારૂ પીને વાહન ચલાવવું (Drunk Driving - કલમ ૧૮૫), ઇમરજન્સી વાહનોને રસ્તો ન આપવો, સગીર દ્વારા ડ્રાઇવિંગ.
ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ, ૨૦૧૯ (Consumer Protection Act 2019) – ગ્રાહક અધિકારો અને CCPA
ગ્રાહક અધિકારો (૬ અધિકારો), સેન્ટ્રલ કન્ઝ્યુમર પ્રોટેક્શન ઓથોરિટી (CCPA), ગેરમાર્ગે દોરતી જાહેરાતો અને સેલિબ્રિટી એન્ડોર્સમેન્ટ પર દંડ, પ્રોડક્ટ લાયબિલિટી (ઉત્પાદકની જવાબદારી).
ત્રિ-સ્તરીય ગ્રાહક તકરાર નિવારણ કમિશન – જિલ્લા, રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય કમિશનની નાણાકીય સત્તા
જિલ્લા ગ્રાહક કમિશન (રૂ. ૫૦ લાખ સુધી), રાજ્ય ગ્રાહક કમિશન (રૂ. ૫૦ લાખ થી ૨ કરોડ), રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક કમિશન (NCDRC - ૨ કરોડથી વધુ), ઈ-દાખલ (E-Daakhil) પોર્ટલ.
ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી એક્ટ, ૨૦૦૦ (IT Act 2000) – સાયબર ગુનાઓ, હેકિંગ અને કલમો
કલમ ૪૩ (કમ્પ્યુટર સિસ્ટમને નુકસાન), કલમ ૬૬ (હેકિંગ), કલમ ૬૬-C (ઓળખ ચોરી/પાસવર્ડ ચોરી), કલમ ૬૬-E (ગોપનીયતા ભંગ), કલમ ૬૬-A રદબાતલ (શ્રેયા સિંઘલ વિ. યુનિયન ઓફ ઇન્ડિયા).
માનવ અધિકાર સંરક્ષણ અધિનિયમ, ૧૯૯૩ – NHRC અને SHRC ની રચના અને સત્તાઓ
પેરિસ સિદ્ધાંતો, નેશનલ હ્યુમન રાઇટ્સ કમિશન (NHRC - અધ્યક્ષ: નિવૃત્ત ચીફ જસ્ટિસ અથવા સુપ્રીમ કોર્ટ જજ), ગુજરાત રાજ્ય માનવ અધિકાર આયોગ (SHRC), દીવાની અદાલતી સત્તાઓ.
પર્યાવરણ સંરક્ષણ કાયદા – વન્યજીવ સંરક્ષણ ધારો ૧૯૭૨ અને પર્યાવરણ અધિનિયમ ૧૯૮૬
વન્યજીવ સંરક્ષણ ધારો ૧૯૭૨ (અનુસૂચિઓ, પ્રોજેક્ટ ટાઇગર), પર્યાવરણ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ ૧૯૮૬ (ભોપાલ ગેસ કાંડ બાદ, છત્ર ધારો Umbrella Act), પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (CPCB/GPCB).
રાષ્ટ્રીય હરિત અધિકરણ (NGT Act 2010) – રચના, પર્યાવરણીય ન્યાય અને પ્રિન્સિપલ બેંચ
NGT ની સ્થાપના (કલમ ૩), પ્રિન્સિપલ બેંચ: નવી દિલ્હી (પશ્ચિમ ઝોન: પુણે), પ્રદૂષક ચૂકવે સિદ્ધાંત (Polluter Pays Principle), ૬ મહિનામાં પર્યાવરણીય કેસોનો નિકાલ.
ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમ, ૧૯૮૮ (PC Act 1988) – ૨૦૧૮ સુધારો, લાંચ અને સીબીઆઈ/એસીબી
જાહેર સેવક (Public Servant) ની વ્યાખ્યા, લાંચ લેનાર ઉપરાંત લાંચ આપનારને પણ ગુનેગાર ઠેરવતી જોગવાઈ (૨૦૧૮ સુધારો), અપ્રમાણસર મિલકત (DA), ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી બ્યુરો (ACB).
કાનૂની સેવા સત્તામંડળ અધિનિયમ, ૧૯૮૭ (NALSA Act) – મફત કાનૂની સહાય અને લોક અદાલત
બંધારણ અનુચ્છેદ ૩૯-A (મફત કાનૂની સહાય), NALSA અને GSLSA ની રચના, લોક અદાલત (ચુકાદો આખરી અને અપીલ નહીં), કાયમી લોક અદાલત (જાહેર ઉપયોગી સેવાઓ).
જનહિત અરજી (PIL) – વિભાવના, જસ્ટિસ પી. એન. ભગવતી અને ન્યાયિક સક્રિયતા
લોકસ સ્ટેન્ડાઈ (Locus Standi) ના પરંપરાગત નિયમમાં છૂટછાટ, જસ્ટિસ પી. એન. ભગવતી અને વી. આર. ક્રિષ્ના ઐયરનું પ્રદાન, પત્ર દ્વારા પણ PIL (Epistolary Jurisdiction).
મધ્યસ્થતા અને સમાધાન અધિનિયમ, ૧૯૯૬ (Arbitration & Conciliation Act / ADR)
વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ (ADR), આર્બિટ્રેશન (મધ્યસ્થી ચુકાદો Arbitral Award), કન્સિલિયેશન (સમાધાન), મિડિયેશન એક્ટ ૨૦૨૩ (કોર્ટ બહાર મધ્યસ્થતા).
મહત્વપૂર્ણ લેટિન કાનૂની મેક્સિમ્સ અને કાનૂની શબ્દભંડોળ (Legal Maxims & Terms)
લેટિન મેક્સિમ્સ: Mens Rea (ગુનાહિત માનસ), Actus Reus (ગુનાહિત કૃત્ય), Audi Alteram Partem (બીજી બાજુને પણ સાંભળો), Ubi Jus Ibi Remedium, Res Judicata.
કાયદાકીય જ્ઞાન માસ્ટર ગ્રાન્ડ મોક ટેસ્ટ – ૧૦૦ પ્રશ્નો સંપૂર્ણ કાયદાકીય પુનરાવર્તન
BNS, BNSS, BSA, RTI, POCSO, મોટર વ્હીકલ, કન્ઝ્યુમર એક્ટ અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાઓના ૧૦૦ ઉચ્ચ સ્તરીય GPSC મોક પ્રશ્નો.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Frequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Legal Knowledge & Laws (કાયદાકીય જ્ઞાન અને કાયદા) MCQ Practice Series