Science & Technology (વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી) MCQ Question Banks
Showing 40 curated MCQ test series question papers with authentic offline exam formatting.
ઇન્ફર્મેશન ટેકનોલોજી અને 5G/6G – ઓપ્ટિકલ ફાઇબર, ભારતનેટ અને ટેલિકોમ ક્રાંતિ
5G સ્પેક્ટ્રમ બેન્ડ્સ (સબ-6 GHz, mmWave), લેટન્સી (ઓછી વિલંબતા), ભારતનેટ (ગ્રામ પંચાયતોનું ઓપ્ટિકલ ફાઇબર કનેક્ટિવિટી), ભારત 6G વિઝન ડોક્યુમેન્ટ.
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને મશીન લર્નિંગ – ન્યુરલ નેટવર્ક્સ, NLP અને LLMs
AI ની વિભાવના (Narrow vs General AI), મશીન લર્નિંગના પ્રકારો (સુપરવાઇઝ્ડ, અનસુપરવાઇઝ્ડ, રિઇન્ફોર્સમેન્ટ), જનરેટિવ AI, લાર્જ લેંગ્વેજ મોડેલ્સ (LLMs), AI ની નૈતિકતા.
રાષ્ટ્રીય AI મિશન અને પોર્ટલ્સ – ઇન્ડિયા AI (IndiaAI Mission), ભાષિણી (Bhashini) અને AIRAWAT
ઇન્ડિયા AI મિશન (રૂ. ૧૦,૩૭૨ કરોડ ફાળવણી), AI કમ્પ્યુટિંગ ક્ષમતા (GPU ક્લસ્ટર્સ), ભાષિણી (સ્થાનિક ભારતીય ભાષાઓમાં AI અનુવાદ), ઐરાવત (AIRAWAT - AI સુપરકમ્પ્યુટર C-DAC).
સાયબર સુરક્ષા – માલવેર, રેન્સમવેર, ફિશિંગ, CERT-In અને સાયબર સ્વચ્છતા કેન્દ્ર
સાયબર હુમલાના પ્રકારો (ટ્રોજન, રેન્સમવેર-વોનાક્રાય, ડેટા બ્રીચ), ઇન્ડિયન કોમ્પ્યુટર ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ટીમ (CERT-In), સાયબર સુરક્ષિત ભારત, ડાર્ક વેબ.
ડેટા સુરક્ષા અને પ્રાઇવસી કાયદા – DPDP Act ૨૦૨૩ (ડિજિટલ પર્સનલ ડેટા પ્રોટેક્શન)
પુટ્ટાસ્વામી ચુકાદો (ગોપનીયતા મૂળભૂત અધિકાર), ડિજિટલ વ્યક્તિગત ડેટા સંરક્ષણ અધિનિયમ ૨૦૨૩ (DPDP), ડેટા પ્રિન્સિપાલ અને ફિડ્યુશિયરી, ડેટા પ્રોટેક્શન બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા.
ક્વોન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ અને નેશનલ ક્વોન્ટમ મિશન (NQM) – ક્યુબિટ્સ અને સુપરપોઝિશન
પરંપરાગત બિટ્સ (0/1) વિરુદ્ધ ક્યુબિટ્સ (Qubits), સુપરપોઝિશન અને એન્ટેંગલમેન્ટ, નેશનલ ક્વોન્ટમ મિશન (NQM ૨૦૨૩-૨૦૩૧), ક્વોન્ટમ કી ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (QKD), ક્રિપ્ટોગ્રાફી.
સુપરકમ્પ્યુટિંગ – નેશનલ સુપરકમ્પ્યુટિંગ મિશન (NSM), પરમ રુદ્ર, પરમ સિદ્ધિ અને ફ્રન્ટિયર
સુપરકમ્પ્યુટર માપન એકમ (ફ્લોપ્સ - PetaFLOPS, ExaFLOPS), પરમ ૮૦૦૦ (ડૉ. વિજય ભટકર ૧૯૯૧), C-DAC દ્વારા પરમ શિવાય, પરમ શક્તિ, પરમ સિદ્ધિ, વિશ્વનું ઝડપી કમ્પ્યુટર (Frontier).
બ્લોકચેન ટેકનોલોજી અને ક્રિપ્ટોકરન્સી – ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ લેજર અને સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (e-Rupee)
બ્લોકચેનના લક્ષણો (અપરિવર્તનીય ડિસ્ટ્રિબ્યુટેડ લેજર, નોડ્સ, ક્રિપ્ટોગ્રાફિક હેશ), સ્માર્ટ કોન્ટ્રાક્ટ્સ, RBI ની સેન્ટ્રલ બેંક ડિજિટલ કરન્સી (CBDC - e₹ ડિજિટલ રૂપિયો).
બાયોટેકનોલોજી અને જીનેટિક્સ – DNA ફિંગરપ્રિન્ટિંગ, માનવ જીનોમ પ્રોજેક્ટ અને જીનોમ ઇન્ડિયા
DNA ફિંગરપ્રિન્ટિંગ (લાલજી સિંહ - ભારતમાં પિતા), જનીન અને રંગસૂત્રો, જીનોમ ઇન્ડિયા પ્રોજેક્ટ (૧૦,૦૦૦ ભારતીયોના સંપૂર્ણ જીનોમ સિક્વન્સિંગ), બાયોબેંક.
જીન એડિટિંગ અને CRISPR-Cas9 – મોલેક્યુલર કાતર, નોબેલ પુરસ્કાર અને થેરાપી
CRISPR-Cas9 સિસ્ટમ (૨૦૨૦ નોબેલ કેમિસ્ટ્રી - ઈમેન્યુઅલ ચાર્પેન્ટિયર અને જેનિફર ડૌડના), ગાઈડ RNA અને Cas9 એન્ઝાઇમ, સિકલ સેલ એનિમિયા અને થેલેસેમિયા સારવાર.
કૃષિ બાયોટેકનોલોજી – જીનેટીકલી મોડીફાઈડ (GM) પાકો, Bt કપાસ, DMH-11 સરસવ અને GEAC
જીનેટીકલી મોડીફાઈડ ઓર્ગેનિઝમ્સ (GMO), Bt કોટન (બેસિલસ થુરિન્જિએન્સિસ જનીન), DMH-11 ટ્રાન્સજેનિક સરસવ, જીનેટિક એન્જિનિયરિંગ એપ્રેઇઝલ કમિટી (GEAC - MoEFCC).
તબીબી વિજ્ઞાન અને રસીકરણ – mRNA વેક્સીન, રસીઓના પ્રકારો અને એન્ટિબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ (AMR)
રસીકરણના પ્રકારો: ઇનએક્ટિવેટેડ (કોવેક્સિન), વાયરલ વેક્ટર (કોવિશિલ્ડ), mRNA (ફાઈઝર, જેમકોવેક), એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સ (AMR / સુપરબગ્સ), વન હેલ્થ અભિગમ.
સ્ટેમ સેલ ટેકનોલોજી અને ઓર્ગન ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન – પ્લુરીપોટેન્ટ કોષો અને એથિક્સ
સ્ટેમ સેલના પ્રકારો (ભ્રૂણીય Embryonic વિરુદ્ધ પુખ્ત Adult), ઇન્ડ્યુસ્ડ પ્લુરીપોટેન્ટ સ્ટેમ સેલ (iPSC - શિન્યા યામાનાકા), પુનર્જીવન દવાઓ, અંગદાન નિયમો (NOTTO).
નેનોટેકનોલોજી (Nanotechnology) – ગ્રાફીન, કાર્બન નેનોટ્યુબ્સ અને નેનો યુરિયા (IFFCO)
નેનો સ્કેલ (૧ થી ૧૦૦ નેનોમીટર, ૧ nm = 10⁻⁹ મીટર), રિચાર્ડ ફેનમેન ('There's Plenty of Room at the Bottom'), ગ્રાફીન (સુપર કંડક્ટર), IFFCO નેનો લિક્વિડ યુરિયા (કલોલ).
નવીનીકરણીય ઊર્જા – સોલાર મિશન, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને ખાવડા રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક
નેશનલ સોલાર મિશન, ચારણકા સોલાર પાર્ક, ખાવડા (કચ્છ - વિશ્વનો સૌથી મોટો ૩૦ GW હાઇબ્રિડ રિન્યુએબલ પાર્ક), નેશનલ ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન (ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર ઉત્પાદન).
ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ્સ (EV) અને બેટરી ટેકનોલોજી – લિથિયમ-આયન બેટરી, FAME સ્કીમ અને સોડિયમ બેટરી
લિથિયમ-આયન બેટરી (કેથોડ-એનોડ-ઇલેક્ટ્રોલાઇટ), જમ્મુ-કાશ્મીરમાં લિથિયમ ભંડાર, FAME ઇન્ડિયા યોજના (સબસિડી), EV ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, સોલિડ-સ્ટેટ બેટરી.
બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો (IPR) – પેટન્ટ (Patent Act 1970), ટ્રેડમાર્ક અને કોપીરાઇટ
IPR ના પ્રકારો: પેટન્ટ (૨૦ વર્ષ માન્યતા - નવીનતા, બિન-સ્પષ્ટતા, ઔદ્યોગિક ઉપયોગિતા), ટ્રેડમાર્ક (૧૦ વર્ષ), કોપીરાઇટ (લેખકનું આજીવન + ૬૦ વર્ષ), ડિઝાઇન, WIPO.
ભૌગોલિક સંકેત (GI Tags) – GI એક્ટ ૧૯૯૯ અને ગુજરાતના મહત્વપૂર્ણ GI ઉત્પાદનો
જીઓગ્રાફિકલ ઇન્ડિકેશન્સ ઓફ ગુડ્સ એક્ટ ૧૯૯૯ (૧૦ વર્ષ માન્યતા, ચેન્નાઈ રજિસ્ટ્રી); ગુજરાતના GI ટેગ: પાટણના પટોળા, ગીર કેસર કેરી, સંખેડા ફર્નિચર, ભાલીયા ઘઉં, માતાની પછેડી.
રોબોટિક્સ અને ઓટોમેશન – સેન્સર્સ, એક્ટ્યુએટર્સ, ઔદ્યોગિક રોબોટ્સ અને માનવ-રોબોટ ઇન્ટરફેસ
રોબોટિક્સના ઘટકો (કંટ્રોલર, સેન્સર્સ, એક્ટ્યુએટર્સ, એન્ડ-ઇફેક્ટર્સ), આઇઝેક અસિમોવના રોબોટિક્સના ૩ નિયમો, કોલેબોરેટિવ રોબોટ્સ (Cobots), મેડિકલ સર્જિકલ રોબોટ્સ.
વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી માસ્ટર ગ્રાન્ડ મોક ટેસ્ટ – ૧૦૦ પ્રશ્નો સંપૂર્ણ અભ્યાસક્રમ આધારિત
અવકાશ, પરમાણુ, સંરક્ષણ, આઈટી, બાયોટેક અને નેનોટેકના ૧૦૦ ઉચ્ચ કક્ષાના અદ્યતન GPSC મોક પ્રશ્નો.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Frequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Science & Technology (વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી) MCQ Practice Series