Sociology (સમાજશાસ્ત્ર) MCQ Question Banks
Showing 40 curated MCQ test series question papers with authentic offline exam formatting.
સામાજિક સમસ્યાઓ: બેરોજગારી (Unemployment) – પ્રકારો (પ્રચ્છન્ન, માળખાકીય) અને અસરો
બેરોજગારીના પ્રકારો: પ્રચ્છન્ન/છૂપી બેરોજગારી (કૃષિ ક્ષેત્રે શૂન્ય સીમાંત ઉત્પાદકતા), મોસમી, માળખાકીય, ચક્રીય, શિક્ષિત બેરોજગારી, MGNREGA ની ભૂમિકા.
સામાજિક સમસ્યાઓ: જાતિવાદ અને સાંપ્રદાયિકતા (Casteism & Communalism)
જ્ઞાતિવાદના દુષ્પરિણામો, સાંપ્રદાયિકતા (સાંપ્રદાયિક હિંસાના સામાજિક પરિબળો), પ્રાદેશિકતાવાદ, રાષ્ટ્રીય એકતા સમિતિ, બંધારણીય બિનસાંપ્રદાયિકતા.
સામાજિક સમસ્યાઓ: દહેજ પ્રથા અને ઘરેલું હિંસા (Dowry & Domestic Violence)
દહેજ પ્રથાના સામાજિક કારણો, દહેજ પ્રતિબંધક ધારો ૧૯૬૧ (કલમ ૩ અને ૪), ઘરેલું હિંસા અધિનિયમ ૨૦૦૫, સુરક્ષા અધિકારીઓ અને મહિલા આશ્રય ગૃહો.
સામાજિક સમસ્યાઓ: બાળમજૂરી અને બાળ લગ્ન (Child Labour & Child Marriage)
બાળમજૂરી (પ્રતિબંધ અને નિયમન) ધારો ૧૯૮૬ (૨૦૧૬ સુધારો - ૧૪ વર્ષથી નીચે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ), બાળ લગ્ન નિષેધ અધિનિયમ ૨૦૦૬, પેન્સિલ પોર્ટલ (PENCiL).
સામાજિક સમસ્યાઓ: વૃદ્ધોની સમસ્યાઓ અને એકાકીપણું (Elderly Ageing Issues)
વૃદ્ધાવસ્થાના સામાજિક-માનસિક પ્રશ્નો, સંયુક્ત કુટુંબ તૂટવાની અસર, માતા-પિતા અને વરિષ્ઠ નાગરિકોની જાળવણી અને કલ્યાણ અધિનિયમ ૨૦૦૭, રાષ્ટ્રીય વયોશ્રી યોજના.
સામાજિક સમસ્યાઓ: નશાખોરી અને માદક દ્રવ્યોનું વ્યસન (Substance Abuse & NDPS)
દારૂબંધી (ગુજરાતમાં નશાબંધી કાયદો), માદક દ્રવ્યોનું વ્યસન (યુવાનોમાં ચલણ), NDPS Act ૧૯૮૫, વ્યસનમુક્તિ કેન્દ્રો, નશામુક્ત ભારત અભિયાન.
આદિવાસી સમાજશાસ્ત્ર (Tribal Sociology) – ભારતના જનજાતિ સમુદાયો અને ભૌગોલિક ક્ષેત્રો
આદિવાસીઓની વ્યાખ્યા અને લક્ષણો, ભૌગોલિક વિસ્તારો (ઉત્તર-પૂર્વીય, મધ્ય, દક્ષિણ), ગુજરાતના આદિવાસી જિલ્લાઓ (ડાંગ, છોટાઉદેપુર, નર્મદા, દાહોદ).
આદિવાસી સંસ્કૃતિ – ગોત્ર, યુવાગૃહ (ઘોટુલ), ટોટેમવાદ અને ધાર્મિક માન્યતાઓ
ટોટેમવાદ (ટોટેમ પ્રત્યે પવિત્રતા), પ્રકૃતિ પૂજા (Animism), મુરિયા ગોંડનું ઘોટુલ (યુવાગૃહ), આદિવાસી મેળાઓ (ડાંગ દરબાર, ચિત્ર-વિચિત્ર, ક્વાંટ ઘેર).
પીવીટીજી (PVTG) – વિશેષ રૂપથી નબળા આદિવાસી જૂથો (ગુજરાતના ૫ PVTG સમુદાયો)
ઢેબર પંચ (૧૯૭૩) દ્વારા PTG/PVTG ની ભલામણ, ભારતમાં ૭૫ PVTG, ગુજરાતના ૫ સમુદાયો: કોલઘા, કાથોડી, કોટવાળિયા, સિદી અને પઢાર; PM-JANMAN યોજના.
આદિવાસી વિકાસ નીતિઓ – બંધારણીય જોગવાઈઓ (૫મી અને ૬ઠી અનુસૂચિ, આર્ટિકલ ૨૭૫)
અનુચ્છેદ ૩૪૨ (ST સૂચિ), ૫મી અનુસૂચિ (આદિવાસી સલાહકાર પરિષદ TAC), ૬ઠી અનુસૂચિ (સ્વાયત્ત જિલ્લા પરિષદો ADC), વન અધિકાર અધિનિયમ ૨૦૦૬ (FRA).
મહિલા સશક્તિકરણ – લિંગભેદ (Sex vs Gender) વિભાવના, જાતિ પ્રમાણ અને પિતૃસત્તા
સેક્સ (જૈવિક) વિરુદ્ધ જેન્ડર (સામાજિક રચના), પિતૃસત્તાક માનસિકતા, ઘટતું બાળ જાતિ પ્રમાણ, પીસીપીએનડીટી (PCPNDT) એક્ટ ૧૯૯૪, બેટી બચાવો બેટી પઢાવો.
મહિલા વિકાસ યોજનાઓ – નારી અદાલત, સખી વન સ્ટોપ સેન્ટર અને જેન્ડર બજેટિંગ
મિશન શક્તિ (સંબલ અને સમર્થ્ય), સખી વન સ્ટોપ સેન્ટર (૧૮૧ અભયમ હેલ્પલાઇન), કાર્યસ્થળે મહિલાઓની જાતીય સતામણી નિવારણ (POSH Act ૨૦૧૩), જેન્ડર બજેટ.
ગ્રામીણ સમાજશાસ્ત્ર – ગ્રામીણ સમુદાયના લક્ષણો, જજમાની પ્રથા અને ગ્રામીણ સત્તા માળખું
ગ્રામીણ સમુદાયના લક્ષણો, વિલિયમ વાઇઝરનું 'The Hindu Jajmani System' (પરસ્પર સેવા-વસ્તુ વિનિમય), પંચાયતી રાજની ગ્રામીણ સત્તા સંરચના પર અસર.
શહેરી સમાજશાસ્ત્ર – શહેરીકરણ (Urbanization), ગંદા વસવાટો (Slums) અને મહાનગરીય જીવન
શહેરીકરણના કારણો (ગ્રામીણ હિજરત - Push & Pull ફેક્ટર્સ), લુઇસ વર્થનું 'Urbanism as a Way of Life', સ્લમ્સ (ઝૂંપડપટ્ટી) ના આરોગ્ય અને સામાજિક પ્રશ્નો.
સામાજિક આંદોલનો – અર્થ, પ્રકારો (સુધારાવાદી, ક્રાંતિકારી) અને ચિપકો-નર્મદા આંદોલન
સામાજિક આંદોલનોના તબક્કા, પર્યાવરણીય આંદોલનો: ચિપકો આંદોલન (સુંદરલાલ બહુગુણા), નર્મદા બચાવો આંદોલન (મેધા પાટકર), ખેડૂત આંદોલનો, દલિત પેન્થર્સ.
સામાજિક સંશોધન પદ્ધતિઓ – પ્રત્યક્ષ વિ. અપ્રત્યક્ષ પદ્ધતિઓ, ઉત્કલ્પના (Hypothesis)
સામાજિક સંશોધનના તબક્કાઓ, સમસ્યા પસંદગી, સાહિત્ય સમીક્ષા, ઉત્કલ્પના (Hypothesis) નું નિર્માણ અને ચકાસણી, સંશોધન ડિઝાઇન (Research Design).
માહિતી સંગ્રહ પદ્ધતિઓ – નિરીક્ષણ (Observation), મુલાકાત (Interview) અને પ્રશ્નાવલી
સહભાગી નિરીક્ષણ (મિલિનોવસ્કી), અસહભાગી નિરીક્ષણ, સંરચિત અને અસંરચિત મુલાકાત, પ્રશ્નાવલી નિર્માણના નિયમો અને અનુસૂચિ (Schedule).
ગુણાત્મક વિરુદ્ધ પરિમાણાત્મક સંશોધન – વૈયક્તિક અભ્યાસ પદ્ધતિ (Case Study Method)
ગુણાત્મક સંશોધન (ઊંડાણપૂર્વક સમજ), પરિમાણાત્મક (આંકડાકીય વિશ્લેષણ), વૈયક્તિક જીવન અભ્યાસ (Case Study - લી પ્લે), વિષયવસ્તુ વિશ્લેષણ (Content Analysis).
વિકાસશીલ ભારત અને વૈશ્વિકીકરણ – સાંસ્કૃતિક એકરૂપતા વિરુદ્ધ પ્રાદેશિક અસ્મિતા
વૈશ્વિકીકરણ (LPG સુધારા ૧૯૯૧) ની ભારતીય કુટુંબ, લગ્ન અને સંસ્કૃતિ પર અસર, મેકડોનાલ્ડીકરણ (જ્યોર્જ રિટ્ઝર), ગ્લોકલાઇઝેશન (Glocalization).
સમાજશાસ્ત્ર માસ્ટર ગ્રાન્ડ મોક ટેસ્ટ – ૧૦૦ પ્રશ્નો સંપૂર્ણ અભ્યાસક્રમ આધારિત
સિદ્ધાંતો, ભારતીય સમાજ, સંસ્થાઓ, સમસ્યાઓ, આદિવાસી સમાજ અને સંશોધન પદ્ધતિઓના ૧૦૦ ઉચ્ચ કક્ષાના પ્રશ્નો.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Frequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Sociology (સમાજશાસ્ત્ર) MCQ Practice Series