Indian Constitution (ભારતનું બંધારણ) MCQ Question Banks
Showing 45 curated MCQ test series question papers with authentic offline exam formatting.
સર્વોચ્ચ અદાલતના ઐતિહાસિક ચુકાદાઓ અને મૂળભૂત માળખાનો સિદ્ધાંત (Landmark Supreme Court Cases)
શંકરી પ્રસાદ કેસ ૧૯૫૧ અને સજ્જન સિંહ કેસ ૧૯૬૫ (સંસદ મૂળભૂત અધિકારોમાં સુધારો કરી શકે છે); ગોલકનાથ કેસ ૧૯૬૭ (સંસદ મૂળભૂત અધિકારો છીનવી કે ઘટાડી શકે નહીં); કેશવાનંદ ભારતી કેસ ૧૯૭૩ (૧૩ જજોની સૌથી મોટી બેંચ, ૭:૬ થી ઐતિહાસિક ચુકાદો - 'મૂળભૂત માળખાનો સિદ્ધાંત' Basic Structure Doctrine, સંસદ બંધારણમાં ગમે ત્યાં સુધારો કરી શકે પરંતુ મૂળ માળખું બદલી શકે નહીં); ઇન્દિરા નહેરુ ગાંધી કેસ ૧૯૭૫ (મુક્ત અને ન્યાયી ચૂંટણી મૂળ માળખું છે); માનેકા ગાંધી કેસ ૧૯૭૮ (અનુચ્છેદ ૨૧ માં 'કાયદાની યોગ્ય પ્રક્રિયા' Due Process of Law, વિદેશ જવાનો અધિકાર); મિનર્વા મિલ્સ કેસ ૧૯૮૦ (મૂળભૂત અધિકારો અને DPSP વચ્ચે સુમેળ અને સંતુલન મૂળ માળખું છે); વામન રાવ કેસ ૧૯૮૧ (૨૪ એપ્રિલ ૧૯૭૩ પછી ૯મી અનુસૂચિમાં મૂકેલા કાયદાનું ન્યાયિક પુનરાવલોકન થઈ શકે); મોહમ્મદ અહેમદ ખાન વિ. શાહ બાનો બેગમ કેસ ૧૯૮૫ (મુસ્લિમ મહિલા ભરણપોષણ અધિકાર); એસ.આર. બોમ્માઈ કેસ ૧૯૯૪ (અનુચ્છેદ ૩૫૬ નો દુરુપયોગ રોકવા, બિનસાંપ્રદાયિકતા મૂળ માળખું); ઇન્દિરા સાહની / મંડલ કેસ ૧૯૯૨ (અનામતની મહત્તમ મર્યાદા ૫૦%, ક્રીમીલેયર સિદ્ધાંત); વિશાખા કેસ ૧૯૯૭ (કાર્યસ્થળે મહિલાઓની જાતીય સતામણી સામે ગાઈડલાઈન્સ); કે.એસ. પુટ્ટસ્વામી કેસ ૨૦૧૭ (ગોપનીયતાનો અધિકાર Right to Privacy અનુચ્છેદ ૨૧ હેઠળ મૂળભૂત અધિકાર); નવતેજ સિંહ જોહર કેસ ૨૦૧૮ (IPC કલમ ૩૭૭ રદ); જોસેફ શાઈન કેસ ૨૦૧૮ (વ્યભિચાર Adultery IPC ૪૯૭ ગુનો નથી); શાયરા બાનો કેસ ૨૦૧૭ (ટ્રિપલ તલાક અસંવૈધાનિક); જનહિત અભિયાન કેસ ૨૦૨૨ (૧૦૩મો સુધારો EWS ૧૦% અનામત માન્ય ઠેરવ્યો); સમલૈંગિક લગ્ન કેસ સુપ્રિયો ૨૦૨૩ ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
બંધારણીય, વૈધાનિક અને બિન-બંધારણીય સંસ્થાઓ (Constitutional, Statutory & Non-Constitutional Bodies)
બંધારણીય સંસ્થાઓ (Constitutional Bodies - બંધારણમાં ઉલ્લેખ: ચૂંટણી પંચ Art 324, UPSC/SPSC Art 315, નાણાંપંચ Art 280, CAG Art 148, NCSC Art 338, NCST Art 338A, NCBC Art 338B, એડવોકેટ જનરલ Art 165, એટર્ની જનરલ Art 76, GST કાઉન્સિલ Art 279A, ભાષાકીય લઘુમતી વિશેષ અધિકારી Art 350B); વૈધાનિક સંસ્થાઓ (Statutory Bodies - સંસદના કાયદા દ્વારા સ્થપાયેલ: રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગ NHRC ૧૯૯૩, રાજ્ય માનવ અધિકાર આયોગ SHRC, રાષ્ટ્રીય મહિલા આયોગ NCW ૧૯૯૨, રાષ્ટ્રીય લઘુમતી આયોગ NCM ૧૯૯૨, બાળ અધિકાર સંરક્ષણ આયોગ NCPCR ૨૦૦૫, કેન્દ્રીય માહિતી આયોગ CIC - RTI Act ૨૦૦૫, કેન્દ્રીય તકેદારી આયોગ CVC - CVC Act ૨૦૦૩ સંથાનમ સમિતિ, લોકપાલ અને લોકાયુક્ત અધિનિયમ ૨૦૧૩ - પ્રથમ લોકપાલ જસ્ટિસ પી.સી. ઘોષ, NGT રાષ્ટ્રીય હરિત અધિકરણ ૨૦૧૦, UIDAI આધાર); બિન-બંધારણીય / કારોબારી સંસ્થાઓ (Executive Resolution: નીતિ આયોગ NITI Aayog - સ્થાપના ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ આયોજન પંચના સ્થાને, અધ્યક્ષ વડાપ્રધાન, થિંક ટેન્ક; રાષ્ટ્રીય વિકાસ પરિષદ NDC ૧૯૫૨; રાષ્ટ્રીય એકતા પરિષદ NIC; સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન CBI - દિલ્હી સ્પેશિયલ પોલીસ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ એક્ટ DSPE ૧૯૪૬) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
સંસદીય પરિભાષા, વિશેષાધિકારો અને પ્રોટોકોલ (Parliamentary Terms & Privileges)
સંસદીય વિશેષાધિકારો (Parliamentary Privileges - અનુચ્છેદ ૧૦૫ સંસદ સભ્યો, અનુચ્છેદ ૧૯૪ ધારાસભ્યો: ગૃહમાં બોલવાની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા, સત્ર ચાલુ હોવાના ૪૦ દિવસ પહેલા અને પછી દીવાની કેસોમાં ધરપકડથી મુક્તિ, ગુપ્ત સત્ર યોજવાનો અધિકાર, વિશેષાધિકાર ભંગ Breach of Privilege); સંસદીય પરિભાષા: લેમ ડક સત્ર (Lame Duck Session - જૂની લોકસભાનું અંતિમ સત્ર જેમાં પુનઃ ન ચૂંટાયેલા સભ્યો લેમ ડક કહેવાય), ગિલોટિન (Guillotine - ચર્ચા વિના સીધું જ અનુદાનની તમામ માંગણીઓ પર મતદાન કરાવવું), વ્હિપ (Whip - પક્ષના આદેશનું પાલન કરાવતો અધિકારી, ઉલ્લંઘનથી સભ્યપદ રદ), ફ્લોર ક્રોસિંગ (Floor Crossing), ક્રોસ વોટિંગ, વોક આઉટ (Walk Out), પોઇન્ટ ઓફ ઓર્ડર (Point of Order), સ્ટેચ્યુટરી મોશન; ભારતીય અગ્રતા ક્રમ (Table of Precedence / Order of Precedence: ૧. રાષ્ટ્રપતિ, ૨. ઉપરાષ્ટ્રપતિ, ૩. વડાપ્રધાન, ૪. રાજ્યોના રાજ્યપાલો, ૫. ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિઓ, ૫(A). નાયબ વડાપ્રધાન, ૬. CJI અને લોકસભા સ્પીકર, ૭. કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રીઓ, CM, નીતિ આયોગ ઉપાધ્યક્ષ, વિરોધ પક્ષના નેતાઓ, ૭(A). ભારત રત્ન વિજેતાઓ, ૮. રાજદૂતો, ૯. સુપ્રીમ કોર્ટ જજ, ૯(A). UPSC અધ્યક્ષ, CEC, CAG) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
બંધારણ અને ગુજરાત – ગુજરાત વિધાનસભા, સચિવાલય, હાઈકોર્ટ અને પંચાયતી વ્યવસ્થા
ગુજરાત રાજ્યની સ્થાપના અને બંધારણીય જોગવાઈઓ: બોમ્બે પુનર્ગઠન અધિનિયમ ૧૯૬૦ (૧ મે ૧૯૬૦ ના રોજ ૧૫મું રાજ્ય બન્યું); ગુજરાત વિધાનસભા: ૧લી વિધાનસભા (૧૯૬૦ માં ૧૩૨ બેઠકો, અમદાવાદ સિવિલ હોસ્પિટલ/ઓપીડી બિલ્ડિંગમાં પ્રથમ બેઠક, પ્રથમ અધ્યક્ષ કલ્યાણજી મહેતા, પ્રથમ ઉપાધ્યક્ષ અંબાલાલ શાહ, પ્રથમ મુખ્યમંત્રી ડૉ. જીવરાજ મહેતા, પ્રથમ રાજ્યપાલ મહેંદી નવાઝ જંગ); ગાંધીનગર ખાતે વિધાનસભા ભવન (વિઠ્ઠલભાઈ પટેલ ભવન ૧૯૮૨ ઉદ્ઘાટન); ગુજરાત હાઈકોર્ટ (સ્થાપના ૧ મે ૧૯૬૦ અમદાવાદ નવરંગપુરા, હાલ સોલા હાઈકોર્ટ બિલ્ડિંગ ૧૯૯૯, પ્રથમ CJ જે.એમ. શેલાત); ગુજરાત પબ્લિક સર્વિસ કમિશન GPSC (સ્થાપના ૧ મે ૧૯૬૦, પ્રથમ અધ્યક્ષ ડૉ. અતુલ મોતીલાલ દેસાઈ); ગુજરાત રાજ્ય ચૂંટણી પંચ SEC (સ્થાપના ૧૯૯૪); ગુજરાત રાજ્ય નાણાંપંચ SFC; ગુજરાત લોકાયુક્ત (ગુજરાત લોકાયુક્ત અધિનિયમ ૧૯૮૬, પ્રથમ લોકાયુક્ત ડી.એચ. શુક્લા); ગુજરાત પંચાયત અધિનિયમ ૧૯૯૩ (૧૫ એપ્રિલ ૧૯૯૪ થી અમલ, અનુસૂચિ-૧ ગ્રામ પંચાયત કાર્યો, અનુસૂચિ-૨ તાલુકા પંચાયત, અનુસૂચિ-૩ જિલ્લા પંચાયત કાર્યો); ગુજરાતના રાજ્યપાલો અને રાષ્ટ્રપતિ શાસનનો ઇતિહાસ (કુલ ૫ વખત રાષ્ટ્રપતિ શાસન: ૧૯૭૪ નવનિર્માણ આંદોલન, ૧૯૭૬, ૧૯૮૦, ૧૯૯૦, ૧૯૯૬ સુરેશ મહેતા સરકાર વખતે) ના ૧૦૦ પ્રશ્નો.
ભારતીય બંધારણ – મૂળભૂત અધિકારો, સંસદીય પ્રણાલી અને સંઘીય માળખું (સંકલિત મોક ટેસ્ટ)
GPSC Class 1-2, DySO અને GSSSB CCE Group A/B ના લેવલ મુજબના ઉચ્ચ સ્તરીય તાર્કિક, વિધાન આધારિત પ્રશ્નો: 'નીચે આપેલા વિધાનોમાંથી કયું/કયા સત્ય છે/છે?', 'વિધાન (A) અને કારણ (R) ચકાસો', 'અનુચ્છેદો અને વિષયોના સાચા જોડકાં જોડો', બંધારણના ભાગો, અનુસૂચિઓ, મૂળભૂત અધિકારો, DPSP, સંસદીય કાર્યવાહી અને ન્યાયતંત્રની જોગવાઈઓના સંકલિત ૧૦૦ ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળા પ્રશ્નો.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Answer Key & Guide
How to Solve & UnlockWhat You Get in MCQ Series:
- Complete syllabus question papers with clean layout.
- Zero answer hints for authentic offline exam practice.
- Unique serial paper code stamped on every paper.
Frequently Asked Questions (FAQ)
Official guidance for Indian Constitution (ભારતનું બંધારણ) MCQ Practice Series